Khám phá bản chất của sự níu giữ và mong muốn kiểm soát, hai yếu tố sâu xa dẫn đến những phiền muộn dai dẳng trong tâm hồn con người. Hiểu rõ về cách ý niệm chiếm hữu và khống chế chi phối cuộc sống sẽ mở ra con đường dẫn đến sự giải thoát và an lạc, như được chia sẻ trên Website Chia sẻ Đạo Phật.
Ảnh minh họa.
Thế nào là chấp trước?
Hiểu một cách đơn giản, chấp trước là sự khống chế và chiếm hữu. Khi bạn có ý niệm muốn kiểm soát người khác, đối xử với sự vật hay hoàn cảnh theo ý mình, đó chính là biểu hiện của chấp trước. Ý niệm mong muốn sở hữu, giữ chặt một điều gì đó cũng thuộc về chấp trước.
Ngược lại, khi không còn ý niệm khống chế hay chiếm hữu đối với bất kỳ điều gì thuộc về thế gian hay xuất thế gian, bạn mới có thể thuận theo hoàn cảnh và đạt được sự tự tại. Sự ràng buộc vào ý niệm kiểm soát và chiếm hữu là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đau khổ.
Chấp trước – Cội nguồn của bất hạnh và khổ đau
Bất kỳ sự ràng buộc nào vào việc muốn kiểm soát, muốn sở hữu đều là gốc rễ của khổ đau. Khi chúng ta bám víu vào một mong muốn, một kỳ vọng, hay một hình ảnh nào đó, chúng ta tạo ra một sự phụ thuộc. Sự phụ thuộc này khiến chúng ta dễ dàng bị tổn thương khi thực tế không diễn ra như ý muốn. Ví dụ, khi bạn mong muốn một mối quan hệ phải luôn theo ý mình, bạn sẽ cảm thấy khó chịu, tức giận hoặc buồn bã khi người kia có những hành động, suy nghĩ khác biệt. Sự khống chế này không chỉ gây áp lực cho người khác mà còn làm chính bạn mệt mỏi và đau khổ.
Tương tự, việc bám chấp vào một thành công, một tài sản, hay thậm chí là một hình ảnh bản thân cũng sẽ mang lại khổ đau. Khi điều đó mất đi, hoặc không còn như kỳ vọng, sự mất mát và thất vọng sẽ nhấn chìm bạn. Chấp trước vào vật chất, danh vọng, hay tình cảm đều là những sợi dây vô hình trói buộc tâm trí, khiến chúng ta không thể sống an nhiên và tự tại.
Vượt thoát khỏi chấp trước để tìm thấy sự giải thoát
Để giải thoát khỏi vòng luẩn quấn của khổ đau do chấp trước gây ra, chúng ta cần thực hành buông bỏ. Điều này không có nghĩa là chúng ta trở nên vô tâm hay không quan tâm đến mọi thứ. Thay vào đó, chúng ta học cách chấp nhận mọi thứ diễn ra một cách tự nhiên, không cố gắng ép buộc hay kiểm soát. Khi đối diện với mọi hoàn cảnh, chúng ta giữ một tâm thế bình thản, không để những mong muốn cá nhân lấn át sự thật.
Việc thực hành chánh niệm, thiền định, hoặc đơn giản là quan sát suy nghĩ và cảm xúc của mình mà không phán xét, sẽ giúp chúng ta nhận diện được những biểu hiện của chấp trước. Khi nhận diện được, chúng ta có thể từ từ buông lỏng sự bám víu, cho phép mọi thứ diễn ra theo đúng quy luật của nó. Sự tự tại và bình an chỉ đến khi tâm trí không còn bị ràng buộc bởi những ý niệm khống chế hay chiếm hữu.
Để hiểu sâu hơn về cách buông bỏ và tìm thấy sự bình an nội tại, hãy khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
