Nghi lễ đón mừng năm mới luôn mang ý nghĩa đặc biệt, và bài cúng giao thừa không chỉ là lời nguyện cầu mà còn là khoảnh khắc kết nối với các vị thần linh. Để hiểu rõ hơn về cách thức thực hiện chuẩn mực, cùng Chia sẻ Đạo Phật khám phá những hướng dẫn chi tiết cho cả lễ cúng ngoài trời và trong nhà.
Lễ cúng giao thừa Tết Nhâm Dần 2022: Hướng dẫn chi tiết ngoài trời và trong nhà
Theo phong tục truyền thống, bài cúng giao thừa năm Nhâm Dần 2022 bao gồm hai phần chính: lễ cúng ngoài trời và lễ cúng trong nhà. Nghi thức này thể hiện lòng thành kính, tiễn biệt năm cũ và chào đón năm mới với nhiều hy vọng tốt đẹp.
Lễ cúng giao thừa ngoài trời
Theo quan niệm dân gian, mỗi năm sẽ có một vị quan Hành khiển khác nhau cai quản hạ giới. Thời khắc giao thừa là lúc chuyển giao quyền lực giữa các vị thần này. Do đó, việc cúng ngoài trời nhằm mục đích tiễn đưa vị thần cai quản năm cũ và nghênh đón vị thần cai quản năm mới.
Các vật phẩm cần chuẩn bị cho lễ cúng ngoài trời bao gồm: ngũ quả, hương, hoa, đèn nến, trầu cau, muối, gạo, trà, xôi, bánh chưng chay và mâm lễ chay. Toàn bộ lễ vật được bày biện trang trọng trước cửa nhà. Đúng thời khắc giao thừa, gia chủ thắp đèn, nến, rót rượu và thành tâm khấn vái. Khi dâng hương, cần cắm thẳng vào bát gạo, thể hiện sự ngay ngắn, tôn kính.
Gia chủ phải thực hiện lễ cúng giao thừa ngoài trời trước nhằm “nghênh tân, tiễn cửu” tức là đón quan hành khiển mới, tiễn quan hành khiển cũ. Sau đó mới làm lễ cúng giao thừa trong nhà.
Sau khi chuẩn bị lễ vật, gia chủ đọc bài văn khấn cúng giao thừa ngoài trời:
Văn khấn cúng giao thừa Tết Nhâm Dần 2022 ngoài trời
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)
Kính lạy:
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
Con kính lạy Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần
Con kính lạy ngài cựu niên đương cai Chu Vương Hành Khiển, Thiên Ôn Hành Binh chi Thần, Lý Tào Phán quan.
Con kính lạy ngài đương niên thiên quan Triệu Vương Hành Khiển, Tam Thập lục thương hành binh chi thần, Khúc Tào phán quan.
Con kính lạy các ngài Ngũ Phương, Ngũ Hổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần.
Nay là phút giao thừa năm Tân Sửu với năm Nhâm Dần
Chúng con là: …, sinh năm: …, hành canh: … tuổi, cư ngụ tại số nhà:…, ấp/khu phố:…, xã/phường …, quận/huyện/ thành phố …, tỉnh/thành phố …
Nhân phút thiêng liêng giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khang thái, vạn tượng canh tân. Nay ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng-đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc, lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc. Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật-Thánh, dâng hiến Tôn Thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên đương cái Thái tuế, ngài Tân niên đương cai Thái tuế chí đức tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị bản gia Táo quân, và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này, cúi xin giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ, minh niên kháng thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, bách sự hanh thông, ngày ngày được hưởng ơn trời, Phật, chư vị tôn thần.
Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chín phương trời, mười phương chư Phật cùng chư vị tôn thần chứng giám phù hộ độ trì.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy)
Cúng giao thừa còn được gọi là lễ trừ tịch, một nghi lễ rất quan trọng đối với mỗi gia đình người Việt được cử hành vào thời khắc kết thúc năm cũ và chào đón năm mới.
Lễ cúng giao thừa trong nhà
Lễ cúng giao thừa trong nhà là nghi thức tưởng nhớ và cầu xin tổ tiên phù hộ cho gia đình một năm mới an khang, thịnh vượng.
Mâm lễ vật cúng trong nhà bao gồm: ngũ quả, hương, hoa, đèn nến, bánh kẹo, mứt tết, bánh chưng chay, xôi gấc và mâm cỗ chay. Sau khi bày biện lễ vật lên bàn thờ gia tiên, gia chủ thắp đèn, nến, hương và thành kính đọc bài văn khấn giao thừa trong nhà:
Văn khấn cúng giao thừa Tết Nhâm Dần 2022 trong nhà
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)
Nam mô Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
Nam mô Đông Phương Giáo Chủ Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật
Nam mô Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần
Các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh
Nay phút giao thừa năm cũ Tân Sửu với năm Nhâm Dần
Chúng con là :…sinh năm: …, hành canh: …tuổi, ngụ tại số nhà …, ấp/khu phố …, xã/phường…, quận/huyện/thành phố …, tỉnh/thành phố …
Phút giao thừa vừa điểm, nay theo vận luật, tống cựu nghênh tân, giờ Tý đầu xuân, đón mừng Nguyên đán, tín chủ chúng con thành tâm, tu biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật- Thánh, dâng hiến tôn Thần, tiến cúng Tổ tiên, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Hỷ Thần, Phúc đức chính Thần, ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài Thần, các ngài bản gia Táo phủ Thần quân và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này. Cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.
Con lại kính mời các cụ tiên linh, Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Bá thúc đệ huynh, Cô di tỷ muội, nội ngoại gia tộc, chư vị hương linh, cúi xin giáng phó linh sàng thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ lại kính mời các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ, y thảo phụ mộc ở trong đất này, nhân tiết giao thừa, giáng lâm trước án, chiêm ngưỡng tân xuân, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ, minh niên khang thái, vạn sự cát tường, bốn mùa được bình an, gia đạo hưng long, thịnh vượng.
Tâm thành cầu nguyện, lễ bạc tiến dâng, cúi xin chứng giám.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy).
Sau khi hết ba tuần hương, gia chủ tiến hành hóa vàng mã dâng cúng.
Thứ tự thực hiện lễ cúng giao thừa
Các chuyên gia phong tục lưu ý, gia chủ nên thực hiện lễ cúng giao thừa ngoài trời trước. Nghi thức này mang ý nghĩa “nghênh tân, tiễn cửu”, tức là đón chào vị thần cai quản năm mới và tiễn biệt vị thần của năm cũ. Sau khi hoàn tất lễ cúng ngoài trời, gia chủ mới tiến hành lễ cúng trong nhà.
Nhà chung cư có cần cúng giao thừa ngoài trời?
Đối với các gia đình sinh sống tại căn hộ chung cư, do không gian hạn chế và không có sân vườn, việc cúng giao thừa chủ yếu tập trung trong nhà. Nếu có nhu cầu cúng ngoài trời, gia chủ nên xuống sân chung của tòa nhà, tránh thực hiện trên ban công hay tầng cao. Lý do là lễ cúng ngoài trời cần có không gian kết nối trực tiếp với đất trời, và lễ vật nên được đặt gần mặt đất để thể hiện sự tôn kính. Việc cúng trên tầng lầu sẽ tạo ra khoảng cách xa với mặt đất, không còn đúng với ý nghĩa của lễ cúng ngoài trời.
Để hiểu sâu hơn về các nghi thức tâm linh trong dịp Tết và ý nghĩa của chúng, mời bạn đọc khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
