Trước thềm tịch diệt, Đức Phật đã để lại những chỉ dẫn tối hậu, định hình con đường phát triển bền vững cho Tăng đoàn bằng sự đoàn kết, học hỏi và phụng sự lẫn nhau. Những lời huấn từ này không chỉ là kim chỉ nam mà còn là nguồn động viên sâu sắc, giúp các đệ tử gìn giữ Chánh pháp. Khám phá thêm về con đường giác ngộ tại Chiasedaophat.
Những Lời Dạy Cuối Cùng Của Đức Phật Trước Khi Nhập Niết Bàn
Vào thời khắc cuối cùng của cuộc đời tại thế, Đức Phật đã tập hợp Tăng Đoàn tại giảng đường tu viện Rājagaha để ban cho các đệ tử những lời dạy quý báu, làm kim chỉ nam cho con đường tu tập sau khi Ngài không còn hiện diện.
Ngài dạy rằng, sự hưng thịnh của Tăng Đoàn phụ thuộc vào sự đoàn kết, thường xuyên hội họp học hỏi lẫn nhau, giữ gìn sự hòa thuận trong mọi quyết định và tuyệt đối tôn trọng, tuân thủ giới luật đã ban hành mà không thêm bớt. Đức Phật cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kính trọng bậc trưởng thượng, giữ chánh niệm để nhận diện và đoạn trừ ác pháp, đồng thời tìm cầu sự cô độc, vắng lặng thay vì bè bạn phiếm rỗi.
Lời dạy cuối cùng của Đức Phật là kim chỉ nam cho Tăng Đoàn.
Ngài cũng chỉ dạy về lòng quý mến, tinh thần phục vụ và chăm sóc lẫn nhau trong Tăng Đoàn. Việc tận tâm chăm sóc một huynh đệ đau yếu cũng chính là đang phục vụ Đức Như Lai. Ngài khuyên các tỳ kheo tránh kiêu căng tự mãn, thân cận bậc thiện tri thức, xa lánh kẻ xấu ác, và thường xuyên quán niệm về thực tánh vô thường, khổ, vô ngã của vạn pháp.
Sự vững chãi của Tăng Đoàn còn được duy trì bởi sự nghiêm minh của giới luật, điều này sẽ giúp duy trì lòng kính trọng của giới cư sĩ và chúng sanh, đồng thời bảo vệ Tăng Đoàn khỏi sự suy đồi, thấp hèn và tội lỗi.
Sau đó, Đức Thế Tôn đến thành phố Nalanda và Pātāligāma, nơi Ngài ban bài pháp cuối cùng cho hàng cư sĩ. Ngài nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ gìn Ngũ Giới. Những ai vi phạm giới luật sẽ đánh mất thanh danh, sự sung túc, phúc lạc, đức tin và có thể phải chịu đọa đày nơi cõi khổ. Ngược lại, những người giữ gìn Ngũ Giới sẽ được hưởng địa vị cao cả, thanh danh, sức khỏe, giàu sang, được kính nể và tâm hồn an lạc, sau khi chết sẽ về cõi hạnh phúc.
Giữ gìn Ngũ Giới mang lại lợi ích lớn lao cho người cư sĩ.
Hành Trình Cuối Cùng Về Kusinārā
Ở tuổi tám mươi, sau gần 45 năm không ngừng thuyết pháp và giáo hóa, Đức Phật cảm nhận sự mệt mỏi của thân thể. Ngài quyết định trở về quê hương Bắc phận, nơi có núi tuyết hùng vĩ, để từ giã cõi đời. Trên đường đi, Ngài ngang qua Patna và Vesāli.
Tại làng Beluva, Đức Phật khuyên các tỳ kheo nên tìm nơi khác an cư vì làng nhỏ dân thưa, không đủ lương thực. Một số tỳ kheo đã quay về Vesāli. Tuy nhiên, Đức Phật chọn ở lại Beluva cho mùa an cư cuối cùng của mình.
Trong thời gian này, Ngài lâm trọng bệnh. Đại Đức Ānanda lo sợ Đức Phật sắp nhập diệt, nhưng Ngài vẫn giữ vững ý chí, vượt qua cơn bệnh thập tử nhất sinh để gặp lại Tăng chúng, khích lệ họ vững tiến trên con đường đạo.
“Chánh Pháp đã được Như Lai giảng dạy tận tường. Như Lai không hề dấu diếm các vị bất cứ một điều gì các vị cần biết để giải thoát khổ đau, đạt được quả vị Niết Bàn.”
Sau khi hồi phục, Đức Phật nói với Đại Đức Ānanda: “Các tỳ kheo còn muốn hỏi Như Lai điều gì nữa? Chánh Pháp đã được Như Lai giảng dạy tận tường. Như Lai không hề dấu diếm các vị bất cứ điều gì cần thiết để giải thoát khổ đau, đạt quả vị Niết Bàn.” Ngài khẳng định mình không muốn thống trị Tăng Đoàn và chỉ còn một điều duy nhất muốn nhắn nhủ: “Hãy tự mình là ngọn đèn soi sáng cho mình! Hãy nương tựa nơi chính mình! Đừng tìm cầu một ánh sáng hay chỗ nương tựa nào khác.”
Lời Khuyên Cuối Cùng và Tấm Gương Về Lòng Từ Bi
Sau đó, Đức Phật đến Vesāli để khất thực và triệu tập Tăng chúng một lần nữa. Ngài đưa ra lời khuyên nhủ cuối cùng, khích lệ các tỳ kheo trung kiên trên con đường Ngài đã dạy, trở thành tấm gương sáng cho muôn loài, mang lại lợi lạc và hạnh phúc.
“Vạn pháp đều vô thường, có sanh sẽ có diệt. Hãy cố gắng lên! Hãy tinh tấn nỗ lực theo Chánh Đạo mà đi! Hãy giữ chánh niệm để giải thoát khỏi ác pháp và sanh tử luân hồi,” Ngài dạy.
Trên đường đến Kusinārā, tại làng Pava, Đức Phật thọ trai do cư sĩ Cunda cúng dường. Sau đó, cơn bệnh cũ tái phát, nhưng Ngài vẫn cố gắng lên đường đến rừng cây sal ở ngoại thành.
“Ngày nào giới luật còn nghiêm minh, ngày ấy vẫn còn vững chãi, nguyên vẹn lòng kính trọng của giới cư sĩ và tất cả chúng sanh đến các vị. Ngày ấy Tăng Đoàn hưng thịnh.”
Khi đến rừng sal, Đức Phật yêu cầu Đại Đức Ānanda sửa soạn chỗ nằm để Ngài nghỉ ngơi. Chứng kiến giờ phút lâm chung của bậc Thầy, Đại Đức Ānanda đau đớn khóc lóc vì chưa chứng đắc quả vị A La Hán. Đức Phật an ủi Ngài, nhắc nhở về quy luật vô thường và khuyến khích Ngài tinh tấn để đạt quả vị.
Ngài cũng ca ngợi Đại Đức Ānanda là một thị giả thông minh, trung thành và xuất sắc, tương tự như các vị thị giả của các vị Phật quá khứ và tương lai.
Lời Thông Báo và Cuộc Đối Thoại Cuối Cùng
Đại Đức Ānanda thỉnh cầu Đức Phật đừng nhập Niết Bàn tại Kusinārā mà hãy chọn những thành phố lớn hơn. Tuy nhiên, Đức Phật cho biết Kusinārā từng là kinh đô của một vị vua vĩ đại và Ngài sẽ nhập diệt tại đây vào canh cuối đêm nay.
Ngài sai Đại Đức Ānanda thông báo tin này cho dân chúng Kusinārā. Cùng lúc đó, một du sĩ ngoại đạo tên Subhadda đến xin gặp Đức Phật để hỏi một nan đề. Dù Đại Đức Ānanda từ chối vì Ngài mệt, Đức Phật vẫn cho phép Subhadda gặp mình.
Subhadda hỏi về sự giác ngộ của các lãnh đạo giáo phái khác. Đức Phật chỉ dạy rằng, chỉ có Chánh Pháp của Ngài, bao gồm Bát Chánh Đạo, mới dẫn đến sự chứng ngộ Thánh Quả. Subhadda hoan hỉ xin xuất gia và trở thành đệ tử cuối cùng của Đức Phật.
Con đường giải thoát Ngài đã khai ngộ vẫn lưu truyền trong triệu triệu tâm tư nhân loại.
Đức Phật dạy Đại Đức Ānanda rằng, Giáo pháp và giới luật Ngài đã giảng dạy sẽ là thầy của các vị tỳ kheo sau khi Ngài nhập diệt. Ngài cũng dặn dò về cách xưng hô trong Tăng Đoàn và cho phép bỏ bớt các giới luật nhỏ nhặt.
Ngài hỏi Tăng chúng lần cuối về những hoài nghi hay thắc mắc còn lại. Không ai lên tiếng, cho thấy sự thanh tịnh trong tâm các tỳ kheo.
Cuối cùng, Đức Phật đọc bài kệ: “Tất cả các pháp hữu vi đều vô thường. Hãy tinh tấn tìm cầu giải thoát!” Sau đó, Ngài an nhiên nhập Đại Niết Bàn.
Di Sản Vượt Thời Gian
Hơn hai mươi lăm thế kỷ đã trôi qua kể từ khi Đức Phật nhập diệt, nhưng những lời dạy và Giáo Pháp của Ngài vẫn tồn tại, lan tỏa khắp thế giới. Điều này là nhờ sự hoằng hóa không ngừng nghỉ của các vị A La Hán và đệ tử của Ngài qua nhiều thế kỷ và các vùng đất.
Con đường giải thoát mà Đức Phật đã khai ngộ vẫn tiếp tục soi sáng cho hàng triệu con người, giúp họ tìm thấy sự bình an và giải thoát khỏi khổ đau. Danh hiệu của Ngài – Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, và Thế Tôn – vẫn được kính ngưỡng khắp nơi.
Sadhu! Sadhu! Sadhu!
Hồi Hướng Công Đức
Nguyện cho tất cả chúng sanh
Cùng chia trọn vẹn phước lành hôm nay
Nguyện cho tất cả từ đây
Luôn luôn an lạc, duyên may mọi miền.
Nguyện cho chư vị Long Thiên
Trên trời dưới đất oai thiêng phép màu
Cùng chia công đức dầy sâu
Hộ trì Chánh Pháp bền lâu muôn đời.
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Những lời dạy cuối cùng của Đức Phật mang đến trí tuệ và sự dẫn dắt vĩnh cửu cho con đường tu tập. Để tìm hiểu sâu hơn về những giáo lý quý báu này, mời quý vị khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
