Từ miền đất Quảng Trị đầy nắng gió, một bậc chân tu đã khởi đầu hành trình tìm cầu đạo lý, dấn thân phụng sự Tam Bảo. Câu chuyện về cuộc đời và sự nghiệp của vị Trưởng lão, người đã tôi luyện chí nguyện từ thuở thiếu thời, mở ra một hành trình đầy ý nghĩa và tâm huyết trên con đường hoằng pháp. Khám phá hành trình tâm linh sâu sắc tại chiasedaophat.com.
TIỂU SỬ
Cố Trưởng Lão Hòa Thượng
Thượng TÂM hạ HIỀN, tự THANH HUYỀN
Thành viên Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ – Ân sư GĐPTVN;
Nguyên Tổng vụ trưởng Tổng Vụ Thanh Niên GHPGVNTN;
Nguyên Chánh thư ký Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ;
Nguyên Trưởng ban Ban Thường Trực Hội Đồng Giáo Giới GĐPTVN.
I. THÂN THẾ
Hòa Thượng thế danh Lê Quang Thiện, sinh năm Ất Dậu (1945) tại làng Trà Trì, xã Hải Xuân, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Ngài là con út trong gia đình có bảy anh chị em, gồm bốn trai và ba gái. Song thân Ngài là Cụ ông Lê Quang Thiếp, pháp danh Tâm Thừa, tự Thiện Lợi, và Cụ bà Nguyễn Thị Thiện, pháp danh Chơn Quả, đã quy y Tam Bảo và thọ Bồ Tát giới tại gia. Ngài lớn lên trong một gia đình có nề nếp gia phong, kính tin Tam Bảo.
II. XUẤT GIA HỌC ĐẠO
Năm ấu thơ, thân phụ Ngài đã tạo duyên lành cho Ngài quy y Tam Bảo với Hòa Thượng Trừng Hóa – Hưng Dụng tại chùa Phật Học Quảng Trị, và được ban pháp danh là Tâm Hiền. Lớn lên trong một gia đình có nhiều người thân xuất gia, chí nguyện xuất trần của Ngài sớm được nhen nhóm.
Năm lên 8 tuổi, Ngài được người anh trong thân tộc là Hòa Thượng Thích Chánh Kế đưa vào chùa Hải Đức, Huế, để tập sự xuất gia và tu học dưới sự chỉ dạy của Hòa Thượng Thích Phước Huệ. Đến năm 10 tuổi, Ngài lại được Hòa Thượng Thích Chánh Kế đưa đến chùa Linh Quang, Đà Lạt, và được Hòa Thượng Thích Minh Cảnh thế độ. Trong giai đoạn này, Ngài được Hòa Thượng Thích Minh Cảnh tận tình giáo dưỡng, hướng dẫn tu tập hai thời công phu, học tập bốn quyển Luật tiểu, cùng các phép tắc uy nghi của người xuất gia. Ngài cũng được Ân sư thế độ, truyền Sa-di giới và ban pháp tự Thanh Huyền. Bên cạnh việc tu học Phật pháp, Ngài còn theo học các chương trình văn hóa phổ thông.
Năm 1965, Ngài được Hòa Thượng Thích Minh Cảnh gửi về Huế để tu học tại Phật Học Viện Báo Quốc. Đến năm 1968, hội đủ duyên lành, Ngài thọ Tỳ-kheo Bồ Tát giới tại Giới Đàn Phật Học Viện Hải Đức, Nha Trang. Giới Đàn này có sự hiện diện của Đức Đệ Nhất Tăng Thống GHPGVNTN, Hòa Thượng Thích Tịnh Khiết, làm Hòa Thượng Đàn Đầu, và Hòa Thượng Thích Trí Thủ làm Đàn Chủ.
Với túc duyên sâu dày với Phật pháp và nền tảng Phật giáo Đại thừa được vun bồi từ thuở ấu thời tại quê nhà và gia đình, Ngài đã tu học rất tinh chuyên:
- Ngài đã theo học Hòa Thượng Thích Đôn Hậu về Kinh, Luật, Luận tại chùa Linh Mụ (Luật Học), chùa Linh Quang (Đồng Mông Chỉ Quán), và chùa Báo Quốc, Huế (Kinh A-di-đà sớ sao, Kinh Duy-ma-cật, Kinh Pháp Hoa).
- Ngài còn học Lăng Nghiêm Trực Chỉ với Hòa Thượng Thích Mật Hiển tại chùa Trúc Lâm, Huế.
- Học Thành Duy Thức Luận với Hòa Thượng Thích Thiện Siêu tại Tổ đình Từ Đàm, Huế.
- Ngài hành trì pháp môn Tịnh Độ và mang trong mình hạnh nguyện độ sanh. Do đó, Ngài luôn hoàn thành xuất sắc mọi Phật sự được Chư Tôn Đức giao phó với sự cần mẫn và tận tâm.
Trong suốt 25 năm gắn bó với Huế, sau thời gian tu học tại Phật Học Viện Báo Quốc, Ngài đã tu học và quản lý chùa Thiên Minh, cũng như tu học tại chùa Từ Đàm. Đến năm 1993, Hòa Thượng vào Sài Gòn để tiếp tục tu học và hành đạo tại Quảng Hương Già Lam.
III. THỜI KỲ HÀNH ĐẠO
Với tâm nguyện phụng sự Tam Bảo và Giáo hội, Hòa Thượng đã đảm nhiệm nhiều Phật sự quan trọng:
- Giảng dạy và làm Giám học tại Trường Bồ Đề Tây Lộc, Huế.
- Cố vấn Giáo hạnh Gia Đình Phật Tử Thừa Thiên.
- Đặc Ủy Thanh Niên của Ban Đại Diện GHPGVNTN Tỉnh Thừa Thiên.
- Phụ trách Văn Phòng Viện Hóa Đạo GHPGVNTN.
- Tổng vụ trưởng Tổng Vụ Thanh Niên – Viện Hóa Đạo GHPGVNTN, được suy cử tại Đại Hội Nguyên Thiều năm 2003.
- Đệ tam Phó Thượng Thủ Hội Đồng Cố Vấn Giáo Hạnh GĐPTVN từ năm 2006 đến năm 2012.
- Trưởng ban Ban Thường Trực Hội Đồng Cố Vấn Giáo Hạnh GĐPTVN (nay là Hội Đồng Giáo Giới GĐPTVN) từ năm 2012 – 2016.
- Chánh thư ký Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ từ năm 2016 – 2019.
- Từ năm 2019 đến ngày viên tịch, Hòa Thượng là Thành viên Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ.
Về phương diện đồ chúng, Ngài chỉ có một vị đệ tử xuất gia là Thượng Tọa Thích Tịnh Quang, hiện đang tu học và làm Phật sự tại chùa Khuông Việt, Paris, Pháp quốc.
Trong suốt cuộc đời hành đạo, Hòa Thượng đã nhiều lần được cung thỉnh vào hàng Giáo Thọ A-xà-lê và Tôn Chứng Tăng-già tại các Giới Đàn truyền thọ Sa-di, Tỳ-kheo, Bồ Tát giới cho Tăng Ni. Ngài cũng là thành phần không thể thiếu tại các Giới Đàn truyền thọ Thập Thiện giới, Tại Gia Bồ Tát giới cho Huynh Trưởng, Đoàn Sinh GĐPTVN các cấp và Phật Tử tại gia, do Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ, Hội Đồng Giáo Giới GĐPTVN chủ trì, tổ chức tại nhiều địa điểm như chùa Bửu Lâm, chùa Phật Ân, tu viện Quảng Hương Già Lam, chùa Pháp Vân, và tại Thái Lan.
Trong giai đoạn Pháp nạn của Phật Giáo Việt Nam vào các năm 1963, 1966, 1967, Hòa Thượng đã cùng Chư Tôn Đức và tín đồ dấn thân vào công cuộc vận động bình đẳng tôn giáo. Dù trong hoàn cảnh khó khăn, có lúc phải cải trang hay vào tù, Ngài vẫn nêu cao tinh thần vô úy, góp phần bảo vệ Phật Giáo.
Sau năm 1975, dù đối mặt với nhiều thử thách, với sứ mạng của người con Phật và trách nhiệm hướng dẫn thanh thiếu niên Phật tử, đặc biệt là Gia Đình Phật Tử, Hòa Thượng đã cùng Cố Hòa Thượng Thích Như Đạt, Hòa Thượng Thích Thái Hòa nỗ lực vượt qua khó khăn. Ngài đã khéo léo vận dụng phương tiện để chăm sóc đời sống tu học của Phật tử tại các Khuôn Hội vùng sâu, vùng xa, gìn giữ tín tâm và sức sống của các đơn vị GĐPT tại Thừa Thiên.
Với tâm nguyện hướng về quê hương, Hòa Thượng đã cùng Chư Tôn Đức đồng hương Trà Trì vận động trùng tu chùa Liên Trì, tạo nơi tu học cho Phật tử tại quê nhà, nơi đã sản sinh nhiều vị Tôn đức góp phần gìn giữ mạng mạch Phật pháp. Ngài cũng đóng góp vào việc trùng tu chùa Sắc Tứ Tịnh Quang, Quảng Trị, và khai sơn chùa Liễu Quán tại huyện Củ Chi, Sài Gòn.
Gia Đình Phật Tử đã may mắn được nương tựa vào Ngài. Hòa Thượng cùng Chư Tôn Đức đồng phạm hạnh đã yêu thương, giáo dưỡng, tạo những duyên lành để GĐPTVN gìn giữ được truyền thống tu học và sinh hoạt của mình trước nhiều chướng duyên. Tại Đại Hội Huynh Trưởng cấp Dũng, cấp Tấn toàn quốc thu hẹp năm 1995, tổ chức tại Trại Trường GĐPTVN (Đà Lạt), Hòa Thượng đã quang lâm chứng minh, tác thành cho việc cử nhiệm Ban Hướng Dẫn Trung Ương GĐPTVN, tiếp nối sự nghiệp gìn giữ tinh thần Sen Trắng sau những tháng ngày gian khó.
Tiếp nối sự nghiệp chăm sóc cho thế hệ áo Lam tại Thừa Thiên, khi vào Sài Gòn, Hòa Thượng tiếp tục thực hiện tâm nguyện bồi dưỡng cho bao thế hệ áo Lam GĐPTVN trưởng thành trong Chánh pháp. Ngài luôn quan tâm, chứng minh, và ban pháp từ trong các hoạt động của GĐPTVN các cấp trên thế giới trong gần 30 năm qua, bao gồm các trại huấn luyện, khóa tu học, đại hội, hội thảo.
Với sự cẩn trọng, chu đáo và khả năng tiếp cận tin học sớm, Hòa Thượng đã âm thầm góp phần chế bản và hiệu đính bộ Phật Quang Từ Điển, một công trình đồ sộ của Cố Trưởng Lão Hòa Thượng Thích Quảng Độ.
Sở hữu sự am hiểu sâu sắc về nghi lễ, đạo phong trang nghiêm cùng tâm từ bi rộng lớn, Hòa Thượng là vị Gia trì sư, Sám chủ quen thuộc tại các Trai đàn, đạo tràng kỳ nguyện và tưởng niệm. Với thiền âm sâu lắng, Ngài đã khai mở, hướng dẫn tu học và nuôi lớn đạo tâm của tín đồ qua các pháp sự khoa nghi.
IV. NHỮNG NGÀY CUỐI CÙNG
Theo quy luật vô thường, thân tứ đại của Hòa Thượng dần suy yếu và Ngài lâm bệnh nhiều năm. Tuy nhiên, Ngài vẫn an nhiên với cuộc sống giản dị, không ngừng nghỉ công tác Phật sự, nhiếp niệm công phu và cùng đại chúng hành trì.
Phật sự cuối cùng Ngài thực hiện là vận động tài chính để hỗ trợ Lam Viên và người dân nghèo tại châu Phi nhân dịp mùa Phật Đản PL.2566.
Trong những ngày cuối mùa An Cư PL.2566, sau cơn tai biến trong thời khóa hành trì buổi sáng, Ngài đã trải qua 10 ngày điều trị tại bệnh viện và an trú tại Quảng Hương Già Lam dưới sự chăm sóc của đại chúng Tu viện và các y bác sĩ. Trong không khí thanh tịnh hộ niệm, trì tụng kinh A-di-đà của Hòa Thượng trú trì và Chư Tăng Quảng Hương Già Lam, đến đoạn “Chư Phật các phương hộ niệm”, Hòa Thượng đã thâu thần thị tịch vào lúc 05:00 ngày 19 tháng 7 năm Nhâm Dần (nhằm ngày 16/8/2022). Ngài trụ thế 78 năm, hạ lạp 54 năm.
Hòa Thượng tùy duyên xả báo thân về với Phật. Tại quốc độ này, Chư Tôn Đức đồng phạm hạnh nay vắng bóng một pháp lữ nhiệt thành. Hàng tín đồ Phật tử, Huynh Trưởng, Đoàn Sinh GĐPTVN các cấp trên thế giới mất đi một bậc Thầy tôn quý. Trong giờ phút trang nghiêm của Lễ Tưởng Niệm, Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ, Hội Đồng Giáo Giới GĐPTVN, Hội Đồng Huynh Trưởng Cấp Dũng, Ban Hướng Dẫn và Huynh Trưởng, Đoàn Sinh GĐPTVN các cấp trên thế giới cùng Phật tử thiện tín thành tâm tri ân công đức của Hòa Thượng đối với sự nghiệp hoằng dương Chánh pháp, lợi lạc quần sanh. Kính nguyện Giác Linh Hòa Thượng cao đăng Phật quốc, hồi nhập Ta-bà hóa độ chúng sanh.
Nam Mô Tự Lâm Tế Chánh Tông Tứ Thập Tam Thế, Việt Nam Phật Giáo Tăng Già Bản Thệ Hội Đồng Thành Viên, Liễu Quán Tự Khai Sơn, Húy Thượng TÂM Hạ HIỀN, Tự THANH HUYỀN Trưởng Lão Hòa Thượng Giác Linh.
HỘI ĐỒNG TĂNG GIÀ BẢN THỆ
HỘI ĐỒNG GIÁO GIỚI GĐPTVN
Phụng soạn
(Tham khảo Tiểu Sử Hòa Thượng Thích Thanh Huyền của Môn đồ Pháp quyến biên soạn).
ĐIẾU VĂN
CỦA HỘI ĐỒNG TĂNG GIÀ BẢN THỆ
VÀ HỘI ĐỒNG GIÁO GIỚI GIA ĐÌNH PHẬT TỬ VIỆT NAM
TƯỞNG NIỆM HÒA THƯỢNG Thượng THANH Hạ HUYỀN
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
– Ngưỡng bạch Chư Tôn Hòa Thượng Chứng Minh.
– Ngưỡng bạch Chư Tôn Thiền Đức Tăng Ni.
– Kính thưa toàn thể Ban Hướng Dẫn Trung Ương GĐPTVN, Ban Hướng Dẫn, Huynh Trưởng, Đoàn Sinh GĐPTVN các cấp.
Hôm nay, Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ và Hội Đồng Giáo Giới Gia Đình Phật Tử Việt Nam, Ban Hướng Dẫn Trung Ương GĐPTVN long trọng tổ chức Lễ Tưởng Niệm, tri ân Trưởng Lão Hòa Thượng Thượng Thanh Hạ Huyền tân viên tịch. Thay mặt Chư Tôn Thiền Đức trong hai Hội Đồng, chúng con xin dâng lên Giác Linh Trưởng Lão Hòa Thượng đôi dòng ai điếu.
Ngưỡng bạch Giác Linh Cố Hòa Thượng!
Dòng đời một thoáng mây bay, sanh diệt đầy vơi trong mắt Tuệ
Cuộc lữ đôi làn gió thoảng, đến đi tròn khuyết giữa tâm Không.
Mắt dính lông rùa, mới biết cuộc đời thật là giả
Tay nâng sừng thỏ, nào hay cõi mộng có như không.
Câu chuyện đời người, câu chuyện dòng sông
Tiếng nói cõi lòng, ngư ông biển cả.
Gần tám mươi năm người nói lời từ tạ
Ngót ba ngàn ngày Thầy buông xả ra đi.
Tăng chúng Già Lam vừa mãn hạ dâng y
Làng cổ Trà Trì mới Vu Lan tự tứ.
Ba tháng An Cư Thầy niệm Phật công cứ
Cửu tuần tu học Thầy nhiếp niệm tọa thiền.
Khuya nào cũng lễ Phật tinh chuyên
Trưa nào cũng Quá Đường với Chúng.
Rồi một cơn động dụng
Buông chuỗi hạt lần tay
Chuông sớm Già Lam còn vọng dưới chân mày
Nến khuya Quảng Hương lắt lay vừa chợt tắt.
Cả thiền môn vắng ngắt
Người lặng lẽ đăng trình
Thầy đi chỉ có một mình
Chúng con ở lại lặng thinh cúi đầu.
Nhớ Giác Linh xưa!
Đất Trà Trì, Hải Lăng, Quảng Trị
Miền thùy dương, cát trắng, liễu buồn.
Gá thân nơi phận mỏng cánh chuồn
Bén duyên cùng tương chao cửa Phật.
Dòng Thạch Hãn lặng lờ nuôi huyễn chất
Bến Vân Lâu lặng lẽ dưỡng tâm hồn.
Tuổi nhược quan từ giã cô thôn
Vào Đà Lạt xuất gia đầu Phật
Lễ Hòa Thượng Thượng Minh Hạ Cảnh quy y
Nương Tổ đình Linh Quang hành trì Cần Sách.
Khói lửa quê hương ngày càng bức bách
Đại Lộ Kinh Hoàng xé rách tâm can.
Năm 1968 thọ Tỳ-kheo giới tại Phật Học Viện Hải Đức – Nha Trang
Rồi về Huế trụ Tổ đình Hải Đức, Từ Quang
Học ở Báo Quốc, Phổ Quang
Làm quản sự chùa Thiên Minh, sang Từ Đàm Phật sự.
Trước năm 1975 làm Đặc Ủy Thanh Niên chốn sông Hương núi Ngự
Đất Thừa Thiên người thực sự trưởng thành.
Lặng lẽ, khiêm nhường, giữ đức vô tranh
Giản dị, uy nghiêm thực hành thí xả.
Năm 1993, Hòa Thượng vào Sài Gòn nương chúng Quảng Hương Già Lam tu hành khiêm hạ, gần gũi các bậc Thạc đức Cao tăng.
Hết lòng phụng sự thanh thiếu niên Phật Tử bỉnh chúc truyền đăng
Giữ vững hạnh trong ngần, không khuất phục trước thế quyền ly tán.
Năm 2003, tại Đại Hội Nguyên Thiều của GHPGVNTN, Hòa Thượng được cung cử làm Tổng vụ trưởng Tổng Vụ Thanh Niên.
Năm 2012, Hòa Thượng giữ chức Trưởng ban Ban Thường Trực Hội Đồng Cố Vấn Giáo Hạnh, về sau là Hội Đồng Giáo Giới GĐPTVN.
Năm 2016, Hòa Thượng được Chư Tôn Đức trong hai Hội Đồng cung cử làm Chánh thư ký Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ GHPGVNTN.
Suốt những năm tháng ra làm Phật sự, Hòa Thượng hết lòng cống hiến công sức của mình cho Giáo Hội
Soạn thảo từng văn bản chuẩn mực, thâm nghiêm
Biên tập từng trang kinh rõ ràng, kỹ lưỡng.
Cúi mình trước những bậc Cao Tăng trưởng thượng
Thị phạm trước từng anh Huynh Trưởng hữu duyên.
Bậc thạch trụ tòng lâm!
Đến như làn gió mát hóa giải những truân chuyên
Đi tựa cánh chim hồng trung kiên nhưng nhẹ hẫng.
Năm 2019 biết tuổi già kề cận, Hòa Thượng trao lại chức Tổng thư ký Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ để Chư Tôn Đức liệu lo
Lặng lẽ tại Quảng Hương Già Lam như lửa tắt tàn tro
Đối diện với Công Án Tử Sanh trước chuyến đò nghiệp mệnh.
Than ôi!
Mây Nhà Lam đã hiếm những tàng che mát lạnh
Thuyền Giáo Hội đang cần những bậc vững tay chèo.
Thầy đi mật hạnh trong veo
Mưa nguồn đẫm lệ trông theo mịt mờ.
Ngưỡng bạch Giác Linh Cố Hòa Thượng!
Toàn thể Chư Tôn Đức trong Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ, Hội Đồng Giáo Giới Gia Đình Phật Tử Việt Nam, Ban Hướng Dẫn Trung Ương và toàn thể Huynh Trưởng, Đoàn Sinh GĐPTVN các cấp thành tâm hướng vọng, kính tiếc, tri ân và đảnh lễ.
Ngưỡng nguyện Giác Linh Hòa Thượng cao đăng Phật quốc, hồi nhập Ta-bà, hóa độ chúng sanh đồng về bến Giác.
Nam Mô Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Phật.
NAM MÔ TỪ LÂM TẾ CHÁNH TÔNG TỨ THẬP TAM THẾ HÚY THƯỢNG TÂM HẠ HIỀN TỰ THANH HUYỀN HÒA THƯỢNG GIÁC LINH.
Cuộc đời và sự nghiệp của Hòa thượng Thích Thanh Huyền là một hành trình phụng sự đạo pháp và dân tộc đáng kính. Để tìm hiểu sâu hơn về những đóng góp ý nghĩa của Ngài, mời quý vị khám phá thêm trong chuyên mục Tiểu sử.
