Từ mảnh đất cố đô Huế linh thiêng, một hành trình tâm linh đã bắt đầu với Nguyễn Đình Lang, người sau này trở thành Thiền sư Thích Nhất Hạnh. Sự nuôi dưỡng từ một gia đình Nho giáo và tình yêu với tri thức Phật giáo, được khơi nguồn bởi người anh trai, đã định hình nên con đường xuất gia của Ngài, mở ra một di sản tinh thần sâu sắc, như hành trình mà Chia sẻ Đạo Phật luôn hướng tới.
Gốc Rễ Truyền Thống: Từ Huế Đến Xuất Gia
Thiền sư Thích Nhất Hạnh, tên khai sinh là Nguyễn Đình Lang, chào đời ngày 11 tháng 10 năm 1926 tại cố đô Huế, trong một gia đình đông anh em. Thân phụ là ông Nguyễn Đình Phúc, một vị quan triều Nguyễn, còn thân mẫu là bà Trần Thị Dĩ. Tuổi thơ ấu của Thầy gắn liền với nếp nhà cổ kính trong thành nội Huế, sống cùng ông bà nội và đại gia đình.
Năm lên bốn tuổi, gia đình Thầy chuyển đến vùng Thanh Hóa để theo chân cha trong công việc khai phá đất đai. Tại đây, Thầy bắt đầu con đường học vấn, vừa theo học ở trường, vừa tự trau dồi thêm kiến thức Hán cổ, Quốc ngữ và tiếng Pháp. Niềm đam mê đọc sách, đặc biệt là các ấn phẩm Phật giáo do người anh trai Nho mang về, đã gieo những hạt mầm đầu tiên cho tâm hồn Thầy. Anh Nho, người Thầy vô cùng kính trọng, không chỉ truyền cho Thầy tình yêu với tri thức mà còn cả kỹ năng vẽ truyền thần và nhiếp ảnh.
Một dấu mốc quan trọng trong cuộc đời Thầy là vào năm lên chín tuổi, khi tình cờ nhìn thấy hình ảnh Bụt an nhiên trên bìa một tạp chí Phật giáo. Nụ cười từ bi của Bụt, đối lập với những bất công xã hội lúc bấy giờ, đã khơi dậy trong lòng cậu bé một ước mơ sâu sắc: trở thành hiện thân của sự bình an và giúp đỡ người khác đạt được điều đó.
Đến năm mười một tuổi, trong một cuộc trò chuyện với các anh em, ý tưởng về con đường tu hành đã nảy nở. Ban đầu là lời chia sẻ của anh Nho, sau đó lan tỏa và nhận được sự đồng thuận của cả nhóm. Chính trong khoảnh khắc ấy, Thầy nhận ra sâu thẳm trong lòng mình khát khao được trở thành một người tu sĩ.
Khoảng sáu tháng sau, trong một chuyến đi dã ngoại lên ngọn núi thiêng, Thầy đã có một trải nghiệm tâm linh đầu tiên. Dù không gặp được vị ẩn sĩ được đồn đại, nhưng việc tìm thấy một dòng nước mát lành và có một giấc ngủ ngon lành bên cạnh đã mang lại cho Thầy cảm giác mãn nguyện sâu sắc. Thầy ví von đó như là đã “nếm được thứ nước ngon nhất trên đời”, và từ đó, ước muốn xuất gia càng thêm mãnh liệt.
Năm 1942, khi vừa tròn 16 tuổi, Thầy chính thức bước chân vào con đường tu hành tại chùa Đại Bi, Thanh Hóa, dưới sự dẫn dắt của Thiền sư Chân Thật, thuộc dòng thiền Lâm Tế. Ban đầu, Thầy mang pháp danh Điệu Sung. Đến năm 1945, Thầy thọ giới Sa di và được ban pháp danh Trừng Quang, mang ý nghĩa “ánh sáng tịch tĩnh”, cùng pháp tự Phùng Xuân, “gặp mùa xuân”, do bổn sư đặt.
Trước đó, vào năm 1942, anh trai Nho của Thầy cũng đã xuất gia tại chùa Đại Bi với pháp danh Thích Giải Thích. Sự lựa chọn của người anh mà Thầy kính trọng đã trở thành nguồn cảm hứng lớn lao. Dù gặp phải sự ngăn cản ban đầu từ cha mẹ vì những khó khăn của đời sống tu hành, Thầy vẫn kiên định với ước mơ của mình. Niềm tin rằng đạo Phật có thể mang lại công bằng, tự do và thịnh vượng cho xã hội Việt Nam, được hun đúc từ những trang sách Phật giáo, đã thôi thúc Thầy.
Sau đó, anh Nho được gửi về Huế để tu học tại chùa Từ Hiếu. Thầy cũng vô cùng mong muốn được theo học tại đây. Cuối cùng, với sự chấp thuận của cha mẹ, Thầy đã cùng anh Nho vượt qua chặng đường 500 cây số để đến với ngôi chùa cổ kính này, bắt đầu hành trình tâm linh sâu sắc.
_________________
[1] Thầy thuộc thế hệ thứ 15 của dòng họ Nguyễn Đình. Trong dòng họ của Thầy có nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu – một danh nhân của Việt Nam – thuộc thế hệ thứ 9 của dòng họ Nguyễn Đình.
[2] Bà có pháp danh là Trừng Thính. Cha mẹ của Thầy đã thọ Năm Giới khi lên thăm Thầy tại chùa Từ Hiếu vào dịp Tết Nguyên đán năm 1947.
[3] Tờ báo đó là tờ Đuốc Tuệ. Câu chuyện này đã được ghi lại trong cuốn sách A Pebble for Your Pocket (2001).
[4] Pháp thoại của Thầy, ngày 8.6.1992
[5] Thầy đã kể câu chuyện này trong buổi vấn đáp tại trường đại học Brock, Toronto, Canada vào ngày 15.8.2013; cũng như trong buổi vấn đáp ngày 19.7.2009 tại Làng Mai, Pháp.
[6] Ngọn núi đó có tên là Núi Na, ở Thanh Hóa. Câu chuyện về ông đạo ở Núi Na đã từng xuất hiện trong tác phẩm Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ – một danh sĩ ở thế kỷ 16. Có thể nó dựa trên một câu chuyện có thật về một vị quan đời Trần lui về ẩn cư trên núi vào thế kỷ 14. Để tìm hiểu thêm, xin xem tại đây.
[7] Câu chuyện này đã được kể lại trong tác phẩm The Hermit and the Well (2001).
[8] Anh Nho xuất gia với Thiền sư Trừng Pháp Chân Không tại chùa Đại Bi ở Thanh Hóa, với pháp danh là Thích Giải Thích. Nhiều thập kỷ sau, vào năm 2010, Thầy đã lấy tên Chùa Đại Bi để đặt cho nơi ở của quý sư cô ở Viện Phật học Ứng dụng châu Âu (EIAB) tại Đức.
[9] Một trong những tạp chí Phật học mà Thầy được đọc lúc khoảng 9 tuổi là tờ Đuốc Tuệ, trong đó có những bài viết về Nhân gian Phật giáo, tức là đề tài Phật giáo đi vào cuộc đời. Trong bài pháp thoại được đăng trên Mindfulness Bell #08, mùa xuân 1993, với tựa đề “Cultivating our Deepest Desire”, Thầy chia sẻ: “Tôi nhớ trong tờ báo đó có một loạt bài viết về chủ đề đạo Bụt đi vào cuộc đời – một đạo Bụt được thực tập trong gia đình và xã hội mà không chỉ trong chùa mà thôi. Những bài viết ấy đã thắp lên trong tôi ước muốn tỉnh thức, giác ngộ.”
[10] Thiền sư Chân Thật thuộc thế hệ 41 của tông Lâm Tế và thế hệ thứ 7 của phái Liễu Quán. Thiền sư có pháp danh là Thanh Quý 清季, pháp tự là Cứu Cánh 究竟 và pháp hiệu là Chân Thật 真寔.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
Để hiểu sâu hơn về hành trình hình thành và phát triển tâm hồn của vị thiền sư vĩ đại này, mời bạn khám phá thêm trong chuyên mục Tiểu sử.
