Từ một gia đình Nho giáo tại Huế, hành trình của Tỳ kheo Thích Phổ Hòa đã trải qua nhiều thăng trầm, từ con đường học vấn uyên bác đến sự nghiệp quân ngũ đầy biến động. Khám phá Website Chia sẻ Đạo Phật để hiểu rõ hơn về cuộc đời và những đóng góp của ông cho Phật giáo Việt Nam.
TIỂU SỬ TỲ KHEO THÍCH PHỔ HÒA
(Huynh trưởng tiền bối sáng lập Gia đình Phật tử Việt Nam,
Hồng Liên Phan Cảnh Tuân)
Tỳ kheo Thích Phổ Hòa, thế danh Phan Cảnh Tuân, sinh ngày 10 tháng 4 năm 1926, là con trai của cư sĩ Phan Cảnh Tú, một nhân sĩ Phật giáo tại Huế, và bà Khổng Thị Sâm. Lớn lên trong một gia đình có đức tin sâu sắc vào đạo Phật, từ thuở thiếu thời, Tỳ kheo Thích Phổ Hòa đã được thân phụ hướng dẫn trên con đường tu tập và sớm quy y Tam Bảo, thọ Ngũ Giới, pháp danh Hồng Liên.
Hành trình học vấn:
- Năm 1932: Ông theo học bậc tiểu học tại trường Paul Bert, Thừa Thiên – Huế.
- Năm 1938: Ông tiếp tục bậc trung học tại trường Khải Định (nay là Quốc Học Huế).
- Năm 1944: Ông theo học tại Đại học Sư phạm Huế.
- Năm 1946: Tốt nghiệp khóa Sư phạm cấp tốc, ông được bổ nhiệm làm giáo viên tại các trường tiểu học thuộc vùng nông thôn Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế.
Sự nghiệp quân ngũ và quá trình tu tập:
- Năm 1953: Ông tốt nghiệp Khóa 3 Sĩ Quan Trừ Bị Thủ Đức và phục vụ trong Sư đoàn 7 Bộ Binh tại Định Tường.
- Năm 1966: Ông giữ chức vụ Tham Mưu Phó Khối Chiến Tranh Chính Trị Sư đoàn 7 thuộc Quân đoàn IV.
- Năm 1969 – 1970: Ông được thăng cấp Thiếu Tá và chuyển về công tác tại Bộ Tổng Tham Mưu Quân lực Việt Nam Cộng Hòa tại Sài Gòn.
- Ông hoàn thành sự nghiệp quân ngũ với cấp bậc Trung tá, sau 22 năm phục vụ.
Sau biến cố tháng Tư năm 1975, ông cùng nhiều cựu quân nhân khác đã trải qua thời gian dài bị giam cầm và cải tạo tại các trại tù ở Miền Nam, sau đó bị đày ra Bắc vào tháng 3 năm 1977. Tổng cộng, ông đã trải qua 12 năm 8 tháng tù đày.
Năm 1987, ông được trả tự do. Năm năm sau, vào ngày 22 tháng 11 năm 1993, ông định cư tại Hoa Kỳ theo chương trình H.O 36 và sinh sống tại tiểu bang California.
Đóng góp cho Gia đình Phật tử:
Cuộc đời của Huynh trưởng Hồng Liên Phan Cảnh Tuân gắn liền với tổ chức Gia đình Phật tử (GĐPT). Ông là một trong những người sáng lập phong trào Gia đình Phật hóa Phổ, tiền thân của GĐPT Việt Nam. Ông cũng đã có những đóng góp quan trọng trong việc củng cố và phát triển GĐPT tại hải ngoại trong suốt hai thập kỷ qua.
Quá trình hoạt động tại Việt Nam:
- Năm 1947: Ông là thành viên nòng cốt, tích cực tham gia tái tổ chức Gia đình Phật hóa Phổ tại Huế, cùng với các anh chị Võ Đình Cường, Phan Xuân Sanh, Văn Đình Hy, Hoàng Thị Kim Cúc.
- Ông trực tiếp điều hành sinh hoạt Gia đình Phật hóa Phổ Hướng Thiện, một trong ba đơn vị đầu tiên tại Huế.
- Ông là Huấn luyện viên Trại Huấn luyện Huynh trưởng A Dục đầu tiên (22-24/8/1948 tại Trường Thanh Long – Huế).
- Năm 1949: Ông giữ chức Ủy viên Ban Hướng Dẫn Gia đình Phật hóa Phổ Trung Phần.
- Năm 1950: Ông là thành viên Ban Hướng Dẫn Khóa I (1950-1952), tham gia lễ ra mắt trước Hội Đồng Tăng Già Trung Việt và Hội Việt Nam Phật Học Trung Việt tại Chùa Từ Đàm, Huế. Tại đây, ông cùng các huynh trưởng khác vinh dự được cài Huy hiệu Hoa Sen Trắng đầu tiên.
- Tháng 3 năm 1951: Ông tham gia ban soạn thảo Nội Quy Trình đầu tiên của GĐPT Việt Nam, được thông qua tại Đại hội Huynh trưởng GĐPT Việt Nam Kỳ I (24-26/4/1951 tại Chùa Từ Đàm – Huế). Ông là đại biểu phái đoàn GĐPT Trung Phần tham dự Đại hội.
- Ông đảm nhiệm vai trò Trại phó Trại Huấn luyện Huynh trưởng Kim Cang tại Huế (tháng 3/1951), quy tụ huynh trưởng tiền phong từ ba miền, đánh dấu là trại huấn luyện quan trọng và quy mô nhất thời bấy giờ.
- Năm 1951-1952: Ông là huấn luyện viên cho các khóa đào tạo Đội, Chúng trưởng và Đoàn trưởng tại nhiều địa phương như Đồng Hới, Quảng Trị, Thừa Thiên, Đà Nẵng, Nha Trang, Ninh Thuận, Đà Lạt.
- Năm 1953: Dù tại ngũ, ông vẫn duy trì sinh hoạt với GĐPT Chánh Đạo – Sài Gòn, thuộc BHD Trung Ương GĐPT Nam Việt, giữ vai trò Đoàn trưởng Đoàn Thiếu Nam.
- Cùng thời gian này, ông là thành viên Ban Hướng Dẫn Trung Ương Nam Việt, tổ chức các trại huấn luyện tại Miền Tây Nam Phần và là huấn luyện viên cho các trại huấn luyện huynh trưởng cùng các anh Tâm Lạc Nguyễn Văn Thục, Thiện Thành Dương Xuân Dưỡng, Tâm Khuyến Ngô Văn Mão, Thiện Hiền Dương Xuân Nhơn.
- Năm 1960: Ông là Đoàn trưởng Đoàn A Dục sinh hoạt tại Chùa Xá Lợi.
- Năm 1961: Ông là Liên đoàn trưởng Thứ 5 GĐPT Chánh Thọ (Chùa Vạn Thọ).
- Năm 1964: Ông là Trưởng Ban Hướng Dẫn GĐPT Định Tường thuộc Miền Huệ Quang.
- Năm 1973: Ông được Hội nghị Cựu Huynh trưởng GĐPTVN đề cử làm Đoàn trưởng, trước biến cố tháng Tư năm 1975.
Hoạt động tại Hoa Kỳ:
- Cuối tháng 11 năm 1993: Ông định cư tại Hoa Kỳ.
- Năm 1994: Ông giữ chức Trưởng Nhóm Nghiên cứu Cải tiến Chương trình – Tài liệu và Phương thức Tu học thuộc Ban Điều Hợp Trung Ương GĐPT Việt Nam tại Hải Ngoại. Ông cũng kiêm nhiệm trưởng Nhóm Phát Tâm Lục Hòa.
- Ông là một trong những thành viên đầu tiên của NHÓM TỰ NGUYỆN HƯỚNG VỀ QUÊ HƯƠNG, một quỹ hoạt động hỗ trợ lam viên tại quê nhà (thành lập tháng 6/1994).
- Ông sinh hoạt thường xuyên với GĐPT Chánh Pháp tại Garden Grove, California và trong Liên Đoàn Cựu Huynh trưởng (thành lập 12/12/1992).
- Ngày 2-3/7/1994: Tham dự Đại Hội Cựu Huynh trưởng Toàn quốc Hoa Kỳ tại Chùa Huệ Quang, Santa Ana, California. Ông được đề cử làm Chủ tịch Hội Đồng Cố Vấn của Liên đoàn Huynh trưởng Truyền thống.
- Ông đảm nhiệm vai trò huấn luyện viên các Trại Huấn luyện Huynh trưởng Sơ cấp Lộc Uyển và Cấp I A Dục do các Ban Hướng Dẫn Miền tổ chức.
- Năm 1995: Ông là Huấn luyện viên Trại Huấn luyện Huynh trưởng Cấp II Huyền Trang II tại Oklahoma City, Oklahoma (31/8 – 4/9/1995).
- Năm 1996: Tại Đại Hội Huynh trưởng GĐPT VN tại Hoa Kỳ lần thứ V (4-7/4/1996 tại Chùa Hoa Nghiêm, Santa Ana, California), ông được tín nhiệm giữ chức vụ Chủ Tịch Hội Đồng Chỉ Đạo & Giám Sát của Ban Hướng Dẫn Gia Đình Phật Tử Việt Nam tại Hoa Kỳ nhiệm kỳ V (1996-2000).
- Cuối năm 1996: Ông phát nguyện xuất gia tại Trung Tâm Tu học Hayward, California, với Bổn sư Thích Từ Lực và được pháp hiệu Thích Phổ Hòa.
- Tháng 4/1997: Tham dự Hội nghị Ban Điều hợp Gia đình Phật tử Việt Nam tại Hải Ngoại Kỳ I tại San Diego, California. Ông được tín nhiệm giữ chức vụ Trưởng ban Bảo Trợ, nhiệm kỳ 1997-2000.
- Tháng 10/1997: Ông là thành viên Ban Tổ chức Khóa Tu học của GĐPT Việt Nam tại Hoa Kỳ, do Thiền sư Thích Nhất Hạnh và Tăng đoàn Làng Mai hướng dẫn tại San Diego, California.
- Ông được Ban Hướng Dẫn GĐPT Miền Quảng Đức mời huấn luyện cho Liên Trại Huấn luyện Huynh trưởng A Dục và Lộc Uyển (25-28/11/1999 tại Long Beach, California).
- Ngày 21-23/4/2000: Tham dự Đại Hội Huynh trưởng GĐPT Việt Nam tại Hải Ngoại Kỳ II tại Hanover, Đức Quốc. Ông được mời giữ vai trò Trưởng ban Bảo Trợ GĐPT Việt Nam tại Hải Ngoại.
- Ông tham dự Đại Hội kỳ VI GĐPT Việt Nam tại Hoa Kỳ (30/6 – 3/7/2000 tại San Bernardino, California).
- Từ tháng 01/2001: Sau khi thọ Cụ Túc Giới, Tỳ kheo Thích Phổ Hòa được Ban Hướng Dẫn Trung Ương Gia Đình Phật Tử Việt Nam tại Hoa Kỳ cung thỉnh về điều hành Trung Tâm Huấn luyện và Tu học Thích Quảng Đức, San Bernardino, California, với vai trò Trung Tâm Trưởng.
- Tháng 03/2003: Ông được mời giảng dạy tại Trại Huấn luyện Cấp II Huyền Trang III tại Livermore, California.
- Ngày 10-11/4/2004: Tham dự Đại Hội Hợp Nhất GĐPTVN tại Hoa Kỳ tại Monterey Park, California.
- Ngày 13-15/7/2004: Tham dự Đại Hội VII GĐPT Việt Nam tại Hoa Kỳ tại Grand Prairie, Texas. Ông đảm nhiệm chức vụ Chủ tịch Hội Đồng Chỉ Đạo và Giám sát, nhiệm kỳ (2005-2008) của BHDTƯ/GĐPT Việt Nam tại Hoa Kỳ.
- Ngày 7-9/11/2004: Tham dự Đại Hội Huynh trưởng GĐPT Việt Nam trên Thế Giới Kỳ I và Đại Hội Huynh trưởng GĐPT Việt Nam tại Hải Ngoại Kỳ II tại Bồ Đề Đạo Tràng, Ấn Độ, với cương vị Trưởng Ban Bảo Trợ GĐPT VN tại Hải Ngoại.
- Ngày 19/06/2008: Ông thăm viếng và ủy lạo tinh thần Đại Hội Huynh trưởng GĐPT Việt Nam tại Hoa Kỳ, Kỳ VIII, tại San Diego, California.
- Cuối năm 2010: Do sức khỏe suy yếu, Tỳ kheo Thích Phổ Hòa rời Trung Tâm Tu học Thích Quảng Đức về tịnh dưỡng tại Highland Palms Healthcare Center, San Bernardino, California.
- Ngày 9 tháng 2 năm 2011 (nhằm ngày 11 tháng 2 năm Tân Mão): Tỳ kheo Thích Phổ Hòa an nhiên thị tịch tại San Bernardino, California, hưởng thọ 86 tuổi đời và 11 Hạ Lạp.
Hành trạng xuất gia:
Với chí nguyện xuất trần đã ấp ủ từ lâu, vào tháng 9 năm 1996, Huynh trưởng Phan Cảnh Tuân phát nguyện xuất gia, bái Thượng tọa Thích Từ Lực làm Bổn sư. Năm 2000, Sa di Phổ Hòa được thọ Cụ Túc Giới trong Đại Giới Đàn Quang Nghiêm tại chùa Quang Nghiêm, Stockton, California, trở thành Đại đức Thích Phổ Hòa.
Trong lễ xuống tóc ngày 14 tháng 9 năm 1996, ông đã bày tỏ lời phát nguyện: “Hôm nay ngày 14 tháng 9 năm 1996, nhằm ngày 2 tháng tám Bính Tý là ngày trọng đại nhất trong đời con, ngày mà con hằng ước mơ, chờ đợi trong suốt mấy chục năm qua. Nay hội đủ duyên lành, con xin cúi đầu đảnh lễ đức Thế Tôn, cùng chư Phật, chư Bồ tát. Con cũng xin đảnh lễ Ôn, cùng quý bậc Trưởng Thượng, Tôn đức, kính thưa bà con và anh chị em, con xin được xuất gia, hiến dâng trọn vẹn quãng đời còn lại cho chí nguyện tu học, hành trì hòng thực hiện trọn vẹn ước mơ của con từ mấy chục năm nay là quyết tâm học đạo, để phục vụ tuổi trẻ qua hình thức sinh hoạt của GĐPT Việt Nam…”
Với vai trò Trung Tâm Trưởng Trung Tâm Huấn luyện & Tu học Thích Quảng Đức, Tỳ kheo Thích Phổ Hòa luôn gắn bó với các sinh hoạt của lam viên. Ông được xem là người Thầy, người Anh mẫu mực, có bản tính bình dị và dễ gần. Thầy đã rũ bỏ mọi phiền não để sống trọn vẹn với lẽ đạo nhiệm màu và lý tưởng thiêng liêng của GĐPT Việt Nam.
Vai trò Tu sĩ và Anh Trưởng lớn đã được Thầy gánh vác với tình thương bao la dành cho pháp lữ, huynh đệ lam viên, thể hiện tinh thần vô chấp, vô ngại. Danh xưng “Sư huynh Phổ Hòa” trở thành cách gọi thân thương mà anh chị em Áo Lam dành cho Thầy.
Sự ra đi của Tỳ kheo Thích Phổ Hòa là một mất mát lớn lao đối với mối Đạo và Gia đình Lam.
* * *
Với 86 năm cuộc đời, Phật tử Hồng Liên Phan Cảnh Tuân đã trải qua nhiều thăng trầm của cuộc đời và vận nước, thấu hiểu lẽ nhân sinh để sống hài hòa với mọi người. Sự nghiệp lẫy lừng không làm ông say đắm, tù tội không khiến ông ôm giữ oán thù, thể hiện hình ảnh của BI-TRÍ-DŨNG.
Trong 15 năm sống đời tu sĩ, Tỳ kheo Thích Phổ Hòa đã thể hiện nếp sống đạo lành, với hạnh nguyện “sáng đem vui cho người, chiều giúp người thoát khổ”, hiện thân cho tinh thần HÒA-TIN-VUI.
Nam Mô Thường Hoan Hỷ Bồ Tát Ma Ha Tát.
Khám phá sâu hơn về cuộc đời và hành trình tâm linh đầy ý nghĩa của Tỳ kheo Thích Phổ Hòa trong chuyên mục Tiểu sử.
