Từ quê hương Thừa Thiên-Huế, Cư sĩ Võ Đình Cường đã dấn thân vào con đường phụng sự đạo pháp và dân tộc, đặc biệt là với tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam từ những năm 1947. Trước bối cảnh đất nước còn chìm trong ách đô hộ, ông đã cùng những trí thức trẻ tìm đến lý tưởng giải thoát của đạo Phật để góp phần nâng cao dân trí. Khám phá hành trình cuộc đời đầy ý nghĩa của một nhân sĩ yêu nước tại Chiasedaophat.
CƯ SĨ – NHÂN SĨ
VÕ ĐÌNH CƯỜNG
(1918-2008)
Cư sĩ Võ Đình Cường, sinh năm Mậu Ngọ (1918) tại Thạch Bình, Quảng Điền, Thừa Thiên-Huế. Ông xuất thân trong một gia đình có truyền thống kính mộ đạo Phật. Cư sĩ đã thọ Tam quy ngũ giới dưới sự chứng minh của Trưởng lão Hòa thượng Thích Trí Thủ tại Tu viện Quảng Hương Già Lam. Từ đó, ông đã dồn hết tâm huyết cho sự nghiệp xây dựng, phát triển và định hướng giáo dục cho tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam từ những năm 1947.
Bối Cảnh Hình Thành và Phát Triển
Vào mùa thu năm 1940, Cư sĩ tham gia đoàn Thanh niên Phật học Đức dục, một tổ chức do bác sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám sáng lập. Đoàn quy tụ những trí thức trẻ yêu nước, những người có niềm tin sâu sắc vào lý tưởng giải thoát của đạo Phật, với mong muốn nâng cao dân trí và thoát khỏi ách đô hộ của thực dân Pháp.
Năm 1944, bác sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám thành lập Gia Đình Phật Hóa Phổ. Cư sĩ Võ Đình Cường là một trong những thành viên tích cực nhất, sát cánh cùng bác sĩ Thám. Tuy nhiên, cuối năm 1946, trong bối cảnh toàn quốc kháng chiến chống Pháp, bác sĩ Thám trở về quê nhà và sau đó ra Hà Nội. Từ thời điểm này, Cư sĩ đã trở thành người kế thừa và phát triển công tác giáo dục của Gia đình Phật tử Việt Nam.
Đại hội Gia đình Phật Hóa Phổ tổ chức vào năm 1951 tại chùa Từ Đàm, Huế, đã quyết định đổi tên tổ chức thành Gia đình Phật tử Việt Nam. Tại đại hội này, Cư sĩ được tín nhiệm bầu làm Trưởng Ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Trung phần. Dưới sự lãnh đạo của ông, tổ chức đã vượt qua nhiều khó khăn và phát triển mạnh mẽ trên khắp ba miền đất nước.
Những Đóng Góp Quan Trọng cho Giáo Hội và Thanh Thiếu Niên Phật Tử
Vào thượng tuần tháng 5 năm 1951, Đại hội Phật giáo toàn quốc quy tụ sáu tổ chức Phật giáo từ ba miền Bắc – Trung – Nam đã diễn ra tại chùa Từ Đàm, Huế. Tại đây, ông được Đại hội cử giữ chức vụ Ủy viên Thanh niên. Với trọng trách được giao, Cư sĩ đã cống hiến hết mình cho sự nghiệp giáo dục và phát triển thế hệ thanh, thiếu niên Phật tử, thể hiện rõ lòng nhiệt huyết và tâm đạo sâu sắc.
Trong vai trò Ủy viên Thanh niên và Trưởng Ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử thuộc Tổng hội Phật giáo, Cư sĩ đã khéo léo tập hợp và quy tụ các huynh trưởng cốt cán, giàu kinh nghiệm và tâm huyết. Ông đã cùng các huynh trưởng như Lê Cao Phan, Phan Cảnh Tuân, Nguyễn Xuân Quyền, Lê Cảnh Đạm, Lê Văn Dũng, Văn Đình Hy, Hoàng Thị Kim Cúc… tổ chức nhiều khóa trại huấn luyện quan trọng. Nổi bật nhất là trại Kim Cang vào trung tuần tháng 5 năm 1951, nhằm đào tạo đội ngũ huynh trưởng nòng cốt cho cả ba miền.
Mùa hè năm 1952, ông đã thành lập Ban Quản trại lưu động để tổ chức huấn luyện và đào tạo huynh trưởng tại các tỉnh như Quảng Nam, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Đà Lạt, góp phần tạo dựng hạt nhân cho sự phát triển của tổ chức.
Khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất được thành lập vào tháng giêng năm 1964, Cư sĩ được Đại hội cử giữ chức vụ Vụ trưởng Gia đình Phật tử Vụ, Trưởng Ban Hướng dẫn Trung ương Gia đình Phật tử cho đến năm 1981.
Sự Nghiệp Văn Chương và Báo Chí
Từ rất sớm (1941-1945), Cư sĩ là cộng tác viên của tạp chí Viên Âm, cơ quan ngôn luận của Hội An Nam Phật học do bác sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám làm chủ nhiệm. Ông đã có nhiều bài viết giá trị, tiêu biểu cho dòng văn học Phật giáo hiện đại.
- Từ năm 1945 đến 1957, ông lần lượt đảm nhiệm các vị trí Tổng Thư ký tòa soạn và Biên tập viên cho các báo Giải Thoát, Tiến Hóa, Ngày Mai, Liên Hoa tại Huế.
- Từ năm 1957 đến 1966, tại Sài Gòn, ông là Biên tập viên Tạp chí Phật giáo Việt Nam, Tổng Thư ký tòa soạn báo Hải Triều Âm và tuần báo Thiện Mỹ.
- Năm 1976, ông giữ chức vụ Tổng Biên tập báo Giác Ngộ cho đến năm 1990.
Năm 1980, Cư sĩ là một trong những thành viên tích cực vận động thống nhất Phật giáo. Năm 1981, tại Đại hội Đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ I họp ở Hà Nội, ông được cử giữ chức Trưởng Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Dưới sự chỉ đạo của ông, vào năm 1982, tờ Tập san Phật giáo thuộc Ban Văn hóa Trung ương đã ra đời và hoạt động liên tục cho đến năm 2004 thì đình bản để xin chuyển đổi thành tạp chí. Khi Tạp chí Văn hóa Phật giáo được Bộ Văn hóa chấp thuận, ông tiếp tục đảm nhận trọng trách Tổng Biên tập.
Tác Phẩm và Hoạt Động Văn Hóa
Ngoài sự nghiệp báo chí và công tác giáo hội, Cư sĩ Võ Đình Cường còn là một nhà văn với hơn 10 đầu sách đã được xuất bản, bao gồm:
- Ánh Đạo Vàng (1945)
- Thử Hòa Điệu Sống (1949)
- Đây Gia Đình (hồi ký, 1956)
- Đường Tam Tạng Thỉnh Kinh (1960)
- Những Cặp Kính Màu (1964)
- Những Ngả Đường (truyện dài, 1965)
- Đạo Phật Qua Cặp Kính Màu Của Tôi (nghị luận, 1967)
- Cành Hoa Mẹ Tặng (tuyển tập, 1994)
- Cô Gái Bất Khuất (dịch tuyển truyện ngắn của Somerset Maugham, 1972)
- Vi Phạm Nhân Quyền Miền Nam Việt Nam (dịch từ nguyên bản tiếng Pháp của Phái đoàn điều tra Liên Hiệp Quốc về cuộc đàn áp Phật giáo năm 1963, xuất bản năm 1964)
Công tác Huấn luyện và Di sản
Cư sĩ luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc đào tạo các thế hệ huynh trưởng kế thừa. Vào tháng 7 năm 1973, trong lễ khánh thành Trại Trường Gia đình Phật tử Việt Nam tại hồ Than Thở – Đà Lạt và khai mạc khóa Huấn luyện huynh trưởng cấp III, Vạn Hạnh I, ông đã bày tỏ nguyện vọng tha thiết về việc đào tạo đội ngũ kế thừa vững mạnh.
Tháng 7 năm 2001, với vai trò Cố vấn Gia đình Phật tử, Cư sĩ đã cùng các huynh trưởng cao niên như Tống Hồ Cầm, Lê Cao Phan, Nguyễn Hữu Huỳnh… về Huế chủ trì Hội nghị huynh trưởng cấp Tấn toàn quốc. Ông cũng tham dự lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Gia đình Phật tử Việt Nam do Ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Thừa Thiên-Huế tổ chức. Tại sự kiện này, dù tuổi cao, ông vẫn hoan hỷ đảm nhiệm chức vụ Trại trưởng và trang trọng phát biểu khai mạc khóa Trại Huấn luyện huynh trưởng cấp III – Vạn Hạnh II với sự tham dự của 300 huynh trưởng, sau gần 30 năm kể từ khóa Vạn Hạnh I.
Trong vai trò một nhà giáo mẫu mực, Cư sĩ đã tham gia giảng dạy tại nhiều trường trung học tư thục ở Huế và Sài Gòn. Nhiều thế hệ học sinh của ông sau này đã trở thành những người có vị trí quan trọng trong xã hội, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng đất nước.
Đối với gia đình, Cư sĩ là người chồng, người cha, người ông mẫu mực, hết lòng yêu thương vợ con và cháu chắt. Những đóng góp to lớn của ông cho đạo pháp, dân tộc và các tổ chức thanh niên, Gia đình Phật tử phần lớn đều có sự khích lệ và hỗ trợ từ người bạn đời là chị Nguyễn Thị Cam cùng các con.
Với 91 năm phụng sự đạo pháp và dân tộc, Cư sĩ Võ Đình Cường đã từ biệt thế giới Ta bà vào lúc 18 giờ ngày 6 tháng 3 năm 2008, nhằm ngày 29 tháng Giêng năm Mậu Tý. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương vô hạn cho gia đình, các hàng Phật tử xuất gia và tại gia. Hình ảnh kính yêu và sự nghiệp phụng sự đạo pháp của ông sẽ trường tồn mãi với đạo pháp và dân tộc.
______________________
Thông tin tiểu sử được cung cấp bởi gia đình của Cư sĩ Võ Đình Cường và tham khảo từ các nguồn tư liệu Phật giáo.
Khám phá sâu hơn về cuộc đời và sự nghiệp của Cư sĩ Võ Đình Cường, quý độc giả có thể tham khảo thêm trong chuyên mục Tiểu sử.
