Hành trình tìm cầu chân lý của Hòa thượng Thích Đức Niệm bắt đầu từ tuổi thiếu thời, vượt qua những khuôn khổ thế tục để hướng về con đường giác ngộ. Với nền tảng giáo lý vững chắc và tinh thần hiếu học, Ngài đã hoàn thành chương trình Phật học cao cấp và còn gặt hái thành công trong lĩnh vực thế học. Khám phá sâu hơn về cuộc đời và sự nghiệp uyên bác của Ngài tại Chiasedaophat.
TIỂU SỬ HÒA THƯỢNG THÍCH ĐỨC NIỆM
(1937 – 2003)
I. THÂN THẾ VÀ TU HỌC
Hòa thượng Thích Đức Niệm, húy Đắc Kế, pháp danh Nguyên Công, thuộc dòng Lâm Tế đời thứ bốn mươi bốn, sinh năm Đinh Sửu (1937) tại làng Thanh Lương, phủ Hòa Đa, tỉnh Bình Thuận. Ngài xuất thân trong một gia đình có căn duyên với Phật pháp.
Ngay từ thuở thiếu thời, dù chưa có ai khích lệ, Ngài đã tự mình tìm hiểu và hướng tâm về đạo lý giác ngộ. Năm 13 tuổi, Ngài xin xuất gia với Hòa thượng Thích Minh Đạo tại chùa Long Quang, Phan Rí. Trên bước đường tầm sư học đạo, Ngài đã cầu học với nhiều bậc danh Tăng uyên bác như Hòa thượng Trí Thắng (chùa Thiên Hưng), Hòa thượng Viện chủ chùa Trùng Khánh (Phan Rang), Hòa thượng Thiện Hòa (chùa Ấn Quang, Sài Gòn), và Hòa thượng Trí Thủ (Phật Học Viện Hải Đức, Nha Trang).
Năm 1962, Ngài hoàn thành chương trình Cao Đẳng Phật giáo tại Phật Học Đường Nam Việt, chùa Ấn Quang, Sài Gòn. Song song với việc học Phật pháp, Ngài còn chú tâm đến thế học. Năm 1966, Ngài tốt nghiệp Cử nhân Văn khoa tại Đại học Vạn Hạnh. Năm 1969, Ngài nhận được học bổng du học tại Đài Loan, nơi Ngài hoàn thành chương trình Cao học vào năm 1972 và bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Quốc gia về Văn Triết học vào năm 1978.
Năm 1979, theo lời mời của Hòa thượng Thích Thiên Ân, Viện trưởng Viện Đại học Đông Phương, Ngài đã rời Đài Loan đến Los Angeles, Hoa Kỳ, để góp phần truyền bá đạo pháp và văn hóa truyền thống Việt Nam trên đất khách. Cuộc đời Ngài là một chuỗi dài của những hoạt động không ngừng nghỉ cho đạo pháp và dân tộc, từ khi còn đi học trong nước cho đến khi hoàn thành việc học vấn ở hải ngoại.
II. HOẰNG PHÁP LỢI SANH VÀ CÔNG ĐỨC
Giai đoạn 1966 – 1969 (Trước khi du học):
Trong thời gian này, theo lời thỉnh cầu của Giáo hội, Ngài đã đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng:
- Hiệu trưởng Trường Trung học Bồ Đề quận Chợ Mới, tỉnh Long Xuyên.
- Chánh Đại Diện Giáo hội Phật giáo tỉnh Gia Định.
- Chánh Thư ký Phật học Vụ, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất.
- Giám đốc Trường Trung học Bồ Đề tỉnh Bình Dương.
Năm 1978, khi còn đang du học tại Đài Loan, trước tình hình đồng bào vượt biển đầy gian nguy, Ngài đã được cộng đồng người Việt và sinh viên tại đây mời đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội Cứu Trợ Thuyền Nhân Vượt Biển Tỵ Nạn.
Năm 1979, Ngài sang Hoa Kỳ và giữ chức vụ Phó Viện trưởng Viện Đại học Đông Phương kiêm Giám đốc Phật học Viện Quốc tế. Tại đây, Ngài đã xúc tiến thành lập ấn quán Ananda, góp phần ấn tống kinh sách Phật giáo, đồng thời bắt đầu công cuộc thuyết pháp và thiết lập đạo tràng khắp nơi.
Tháng 6 năm 1981, Ngài chính thức thành lập cơ sở Phật học Viện Quốc tế nhằm đào tạo tăng tài, truyền bá chánh pháp, bảo tồn và phát triển niềm tin cũng như văn hóa dân tộc.
Năm 1983, với sự quan tâm sâu sắc đến tương lai của Phật giáo Việt Nam tại hải ngoại, Ngài đã tổ chức Đại Giới Đàn Thiện Hòa, lần đầu tiên tại hải ngoại, tuân thủ đúng nghi thức truyền thống của thiền môn, đặc biệt chú trọng đến giới luật như là nền tảng.
Năm 1988, đáp ứng nhu cầu Phật sự lúc bấy giờ, Ngài đảm nhiệm chức vụ Chủ tịch Điều hành Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất tại Hoa Kỳ.
Năm 1992, theo sự chỉ giáo của Viện Tăng Thống Giáo hội trong nước, Ngài đã dốc toàn tâm toàn lực cộng tác với chư Tôn đức Tăng Ni và cư sĩ để thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất Hải ngoại tại Hoa Kỳ. Sau đó, Ngài được cung thỉnh giữ chức vụ Chánh Văn phòng Hội đồng Đại diện.
Nhờ có nhiều nhân duyên tu học sâu sắc với các bậc cao tăng thạc đức Việt Nam và Trung Hoa, Hòa thượng Thích Đức Niệm luôn chú trọng đến việc tu học, hoằng pháp và đào tạo tăng tài. Sắc thái đạo phong tu học, lục hòa, thanh tịnh luôn hiện hữu tại Phật học Viện. Dù ban đầu, cảnh trí Phật học Viện còn nhiều khó khăn, xa cách cộng đồng, Ngài vẫn luôn giữ vững niềm tin: “Giới luật còn là đạo pháp còn. Giới luật trang nghiêm là hoàn cảnh trang nghiêm. Giới đức có năng lực hoán cải hoàn cảnh.” Chính nhờ vậy, Phật học Viện ngày nay đã phát triển mạnh mẽ.
III. GÓP PHẦN BẢO TỒN NỀN VĂN HỌC PHẬT GIÁO VIỆT NAM Ở HẢI NGOẠI
Dù bận rộn với các Phật sự, công tác giảng dạy và thuyết pháp, Hòa thượng Thích Đức Niệm luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc bảo tồn và phát triển nền văn hóa truyền thống dân tộc, đặc biệt là nền văn học Phật giáo Việt Nam qua kinh điển và sách báo tiếng Việt. Trong suốt 20 năm, Ngài đã thực hiện nhiều công trình ý nghĩa:
1. Ấn hành kinh sách:
Nhằm đáp ứng nhu cầu tu học nghiêm túc của cộng đồng Phật tử hải ngoại, đặc biệt trong giai đoạn giao lưu quốc tế còn hạn chế, cơ sở ấn hành của Phật học Viện Quốc tế đã kịp thời in và phát hành khoảng 235 đầu sách Phật giáo các loại.
2. Xuất bản các tập san định kỳ:
Để phổ biến tin tức và giáo lý đến cộng đồng Phật tử Việt Nam trên khắp thế giới, Hòa thượng đã liên tục cho ra mắt các tập san định kỳ từ năm 1980 đến 2000, bao gồm:
- Tập san Phật Học Viện Quốc tế (1980 – 1984)
- Tập san Phật Học (1985 – 1988)
- Tập san Phật Giáo Thống Nhất (1988 – 1993)
- Tập san Phật Giáo Hải Ngoại (1994 – 2000)
3. Dịch thuật và biên soạn:
Bên cạnh các bài viết đăng trên tập san, Hòa thượng còn dịch thuật và biên soạn nhiều bộ Kinh, Luật, Luận làm tài liệu quý báu cho Tăng Ni và Phật tử nghiên cứu, tu học:
- Phật Pháp Yếu Nghĩa (Biên soạn – 1988)
- Câu Xá Luận Cương Yếu (Dịch – 1985)
- Kinh Bảo Tích Giảng Giải (Dịch và giải – 1986)
- Tại Gia Bồ Tát Giới (Soạn dịch – 1989)
- Lược Truyện Tiền Thân Đức Phật (Soạn dịch – 1988)
- Tịnh Độ Đại Thừa Tư Tưởng Luận (Soạn dịch – 1989)
- Kinh Thắng Man Giảng Giải (Dịch giải – 1990)
- Phương Pháp Cải Đổi Vận Mạng (Soạn dịch – 1991)
- Pháp Ngữ Lục (Biên soạn – 1991)
- Kinh A Nan Vấn Phật Cát Hung (Dịch giải – 1994)
- Kinh Kim Cang Bát Nhã Giảng luận (Dịch – 1997)
- Tâm Kinh Yếu Giải (Dịch – 1998)
- Thiện Tài Cầu Đạo (Dịch – 1998)
- Người Muôn Thuở (Sáng tác – 1996)
- Những Mùa Vu Lan (Sáng tác – 1996)
- Cho Trọn Mùa Xuân (Sáng tác – 1996)
- Nghi Thức Hồng Danh Sám Hối (Soạn – 1990)
Trong suốt 20 năm gắn bó với Hoa Kỳ, bên cạnh việc kiện toàn Giáo hội, Hòa thượng Thích Đức Niệm đã kiên trì thực hiện tâm nguyện: ấn hành kinh sách, xuất bản tập san, giáo dưỡng tăng chúng, duy trì nếp sống thiền môn, trước tác dịch thuật, hoằng pháp khắp nơi, và xây dựng đạo tràng. Hiện nay, Phật học Viện đã có một thư viện phong phú với Đại Tạng Kinh cùng nhiều kinh sách, báo chí bằng Anh, Hán và Việt ngữ.
Sau một thời gian lâm bệnh, Hòa thượng đã thuận thế vô thường, viên tịch vào ngày 21 tháng 3 năm 2003, nhằm ngày 19 tháng 2 năm Quý Mùi, Khánh đản Đức Quán Thế Âm Bồ Tát.
Dù thân tứ đại đã hòa nhập vào quy luật vô thường, nhưng những công trình xây dựng và đóng góp của Ngài cho Phật giáo Việt Nam hải ngoại, cho nền văn học Phật giáo Việt Nam trên xứ người, sẽ còn mãi với thời gian.
[Kỷ yếu Tưởng niệm HT Thích Đức Niệm]
Cuộc đời và sự nghiệp của Hòa thượng Thích Đức Niệm là một tấm gương sáng về lòng tận tụy và trí tuệ, xin mời quý vị tiếp tục khám phá chi tiết hơn trong chuyên mục Tiểu sử.
