Bí ẩn về sự tồn tại của xá lợi, những viên ngọc quý được xem là bảo vật thiêng liêng trong Phật giáo, luôn thôi thúc giới khoa học và tín đồ tìm lời giải đáp. Bài viết này sẽ khám phá các giả thuyết khoa học đằng sau hiện tượng này, từ sức mạnh tâm linh đến yếu tố sinh học, qua đó mang đến góc nhìn đa chiều về một hiện tượng kỳ diệu, đồng thời mời bạn cùng tìm hiểu thêm tại Chia sẻ Đạo Phật.
Sự kiện Sư Bà Như Phụng vãng sanh và lưu giữ xá lợi được xem là một bảo vật quý giá của Phật giáo toàn cầu. Theo quan niệm Phật giáo, y bát, tóc, móng tay hay các vật dụng gắn liền với Đức Phật và các vị Thánh tăng đều có thể được xem là xá lợi.
Nguyên nhân hình thành xá lợi
Ảnh minh họa.
Hiện nay, có ba giả thuyết chính được đưa ra để giải thích về sự hình thành xá lợi: thứ nhất là do sức mạnh tinh thần và lòng đại từ, đại bi của các vị cao tăng; thứ hai là do thói quen ăn chay kết hợp với việc ngồi thiền; và thứ ba là do tình trạng bệnh lý, cụ thể là sỏi.
Giả thuyết đầu tiên cho rằng xá lợi là kết quả của quá trình biến đổi tâm linh, nơi sức mạnh tinh thần của các vị cao tăng chuyển hóa thành vật chất. Tuy nhiên, cách giải thích này mang nặng tính tâm linh và chưa được khoa học chứng minh. Nếu giả thuyết này đúng, thì tất cả các vị cao tăng, đặc biệt là những người có đạo đức cao, đều sẽ có xá lợi, điều này không phản ánh đúng thực tế.
Giả thuyết thứ hai, liên quan đến chế độ ăn chay, cho rằng việc tiêu thụ nhiều chất xơ và khoáng chất trong quá trình ăn chay có thể dẫn đến sự hình thành các tinh thể muối phosphate và carbonate trong cơ thể. Theo thời gian, những tinh thể này có thể tích tụ và trở thành xá lợi. Tuy nhiên, nhiều người phản bác giả thuyết này, chỉ ra rằng không phải ai ăn chay cũng có xá lợi sau khi hỏa táng.
Tuy nhiên, khi xem xét giả thuyết này kết hợp với yếu tố ngồi thiền, có một phần sự thật. Việc ngồi thiền thường xuyên, như các vị cao tăng, có thể thúc đẩy quá trình hình thành tinh thể muối trong cơ thể. Đối với những người ăn chay thông thường hoặc Phật tử không dành nhiều thời gian cho thiền định, nguy cơ hình thành xá lợi theo cách này sẽ thấp hơn.
Về giả thuyết bệnh lý (xá lợi là sỏi), nhiều người không đồng tình vì cho rằng những người không may mắc bệnh và qua đời không nhất thiết phải có xá lợi, trong khi các cao tăng thường có sức khỏe tốt và ít bệnh tật. Tuy nhiên, để kết luận hoặc bác bỏ giả thuyết này một cách khoa học, cần có những nghiên cứu thực nghiệm trên quy mô lớn, bao gồm cả việc hỏa táng những người mắc bệnh. Cá nhân tôi cho rằng, nếu có, đây cũng chỉ là một nguyên nhân phụ trợ.
Sự thật về xá lợi dưới góc nhìn khoa học
Ảnh minh họa.
Nghiên cứu của ba nhà vật lý Holden, Phakey và Clement từ Đại học Monash, Úc, đã đưa ra những hiểu biết mới về sự hình thành xá lợi. Họ phát hiện rằng trong quá trình tinh thể hóa xương khi hỏa táng, các tinh thể có hình dạng khác nhau có thể xuất hiện nếu quá trình này diễn ra ở nhiệt độ phù hợp. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Khoa học pháp y quốc tế (tháng 6-1995) đã sử dụng kính hiển vi điện tử quét để quan sát quá trình tinh thể hóa xương đùi của nhiều lứa tuổi ở các mức nhiệt độ khác nhau (từ 200°C đến 1.600°C) và thời gian kéo dài (từ 2 đến 24 giờ).
Kết quả cho thấy, quá trình tinh thể hóa các khoáng chất trong xương (chiếm khoảng 2/3 trọng lượng xương) bắt đầu diễn ra từ 600°C, tạo ra nhiều hình dạng tinh thể như hình cầu, lục giác, hạt nhỏ và các dạng không đều. Ở nhiệt độ từ 1.000°C đến 1.400°C, các hạt nhỏ này có thể kết tinh lại thành những khối lớn hơn. Khi nhiệt độ đạt 1.600°C, các khối tinh thể này bắt đầu tan rã. Điều này chứng tỏ, dưới điều kiện hỏa táng thích hợp, xá lợi hoàn toàn có thể hình thành từ quá trình tinh thể hóa các khoáng chất tự nhiên có trong xương người.
Vậy tại sao không phải ai cũng có xá lợi? Câu hỏi này có thể được trả lời bằng cách xem xét ngược lại: Tại sao không phải vị cao tăng nào cũng sở hữu xá lợi? Lý do có thể là nếu nhiệt độ hỏa táng ban đầu khoảng 600°C, sau đó tăng lên 1.000°C, khả năng hình thành các khối tinh thể là rất cao, miễn là nhiệt độ không vượt quá ngưỡng này. Các lò hỏa táng hiện đại thường hoạt động ở nhiệt độ khoảng 1.200°C, một mức nhiệt độ khá phù hợp để xương có thể trải qua quá trình tinh thể hóa.
Phân tích thành phần hóa học của xá lợi cũng cho thấy, theo Quỹ Forshang thế giới (Đài Loan), xá lợi chứa các yếu tố hóa học tương tự như thành phần của cả xương và sỏi.
Do đó, giả thuyết thuyết phục nhất hiện nay cho rằng sự hình thành xá lợi là sự kết hợp của nhiều yếu tố: chế độ ăn chay và thực hành thiền định, sự hiện diện của sỏi bệnh lý (nếu có), và đặc biệt là điều kiện hỏa táng phù hợp tạo điều kiện cho quá trình tinh thể hóa khoáng chất trong xương. Đây là một quá trình ngẫu nhiên, phụ thuộc vào nhiều yếu tố khó kiểm soát, giải thích tại sao không phải vị cao tăng nào cũng có được xá lợi.
(Quan điểm khoa học này được đưa ra nhằm cung cấp thêm góc nhìn tham khảo về sự hình thành xá lợi).
Theo Công an TP HCM
Hãy cùng khám phá thêm những khía cạnh thú vị khác về Đạo phật thông qua các bài viết chuyên sâu.
