Vào thời khắc thiêng liêng cuối năm, nghi lễ cúng giao thừa mang ý nghĩa tiễn biệt những ưu phiền cũ và đón chào những điều tốt lành. Đây là một trong những tục lệ quan trọng nhất của người Việt, thể hiện mong ước về một năm mới an khang thịnh vượng. Khám phá thêm về nghi thức này trên Chiasedaophat.
Văn khấn cúng giao thừa ngày 30 Tết
Theo phong tục truyền thống của người Việt, thời điểm chiều ngày 30 Tết được gọi là ngày Trừ tịch. Lễ Trừ tịch diễn ra vào đúng khoảnh khắc giao thừa, một thời khắc linh thiêng và trang trọng. Mục đích của lễ cúng giao thừa, hay còn gọi là lễ Trừ tịch, là để gạt bỏ những điều không may mắn, những phiền muộn của năm cũ sắp qua, đồng thời chào đón những điều tốt đẹp, may mắn của năm mới sắp đến.
Cúng giao thừa là nghi lễ quan trọng nhất trong dịp Tết Nguyên đán của người Việt.
Thông thường, các gia đình sẽ thực hiện lễ cúng giao thừa ở cả hai không gian: ngoài trời và trong nhà. Một số nơi còn tổ chức nghi lễ này tại đình làng hoặc miếu thờ.
Sau khi hoàn tất việc dọn dẹp nhà cửa, cổng ngõ, chỉnh trang bàn thờ, loại bỏ hết chân nhang cũ và thay tro mới vào lư hương, gia chủ sẽ giữ lại một hoặc ba chân nhang cũ đẹp nhất. Sau đó, họ sẽ đốt thêm và cắm chân nhang một cách thẳng thắn, đặt lên bàn thờ.
Tiếp theo, người đại diện trong gia đình sẽ ra nghĩa địa để thắp hương cho tổ tiên và những người thân đã khuất, mời các bậc tiền nhân về chứng giám cho ngày Tết của con cháu. Lưu ý không thắp hương mã mới trong dịp này. Sau đó, gia đình cùng nhau trang hoàng nhà cửa sạch đẹp, gọn gàng và chuẩn bị mâm cỗ để dâng cúng Phật và Gia tiên.
Lễ cúng giao thừa trong nhà
Chuẩn bị lễ vật cho lễ cúng giao thừa.
Đối với bàn thờ Phật: Bao gồm hương, hoa tươi, trái cây, đèn nến, trầm hương (nếu có), và các món ăn chay thanh tịnh như cơm, xôi, chè, bánh kẹo, tùy thuộc vào sự chuẩn bị của mỗi gia đình.
Đối với bàn thờ Gia tiên (thờ tổ tiên, ông bà), đặt hướng về phía bàn thờ Phật, bày biện các lễ vật sau:
+ Hương, hoa tươi, đèn nến.
+ Trầu cau, trà, nước uống, bánh kẹo, trái cây.
+ Mâm cỗ ngày Tết: Nên ưu tiên các món ăn chay, tùy thuộc vào sự chuẩn bị của mỗi gia đình.
Văn khấn cúng giao thừa trong nhà
Nghi thức cúng giao thừa trong nhà.
(Sau khi sắp xếp lễ vật, gia chủ thắp đèn/nến, châm hương thơm lên bàn thờ Phật và bàn thờ Gia tiên, sau đó chắp tay thành kính để đọc lời khấn nguyện.)
Văn khấn cúng giao thừa trong nhà:
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật
Nam Mô Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật
Nam Mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát
Nam Mô Đại Nguyện Địa Tạng Vương Bồ Tát
Con kính lạy Mười Phương Phật, Mười Phương Pháp, Mười Phương Tăng.
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm……………
Gia đình chúng con là……………
Ngụ tại………………………………………………
Trước án kính cẩn thưa trình:
Năm cũ đã qua, năm mới sắp đến
Cầu mong cuộc sống luôn an vui
Tiếng cười rộn rã khắp nơi
Hoà bình, hạnh phúc, mọi người yêu thương.
Chúng con cùng toàn thể gia quyến thành tâm sắm sửa phẩm vật hương hoa, cơm canh thanh đạm và các lễ vật tinh khiết để dâng cúng lên Mười Phương Tam Bảo, chư vị Thiên địa Tôn thần, phụng hiến Tổ tiên, tưởng nhớ chư vị Cao Tằng Tổ Khảo, Tiên linh nội ngoại cùng cửu huyền thất tổ, lục thân quyến thuộc. Kính thỉnh mời chư vị giáng lâm chứng giám và thụ hưởng lễ vật.
Ngưỡng nguyện Mười Phương Chư Phật, chư Đại Bồ Tát, chư Hiền Thánh Tăng cùng chư vị thiện thần từ bi gia hộ cho gia đình, thân quyến nội ngoại được an khang thịnh vượng, gia đình êm ấm thuận hòa, con cháu hiếu thuận, bệnh tật tiêu trừ, tai qua nạn khỏi, tội nghiệp được tiêu trừ, phước lành sinh trưởng, căn lành tăng tiến, đạo tâm kiên cố. Nguyện cho chúng con đời đời kiếp kiếp nương theo bóng từ bi, tu hành theo Chánh pháp, thoát khỏi đường mê, quay về bờ giác, mọi việc hanh thông, trên dưới đồng lòng, thực hành Chánh pháp, đáp đền tứ ân, lợi ích cho cả ba cõi, đạt đến sự an vui và giải thoát. Nguyện cho hương giới thanh tịnh lan tỏa mười phương, cả hai cõi âm dương đều được lợi lạc.
Nguyện cầu cho gia môn hưng thịnh, quyến thuộc bình an. Cầu cho các vị tiên linh nội ngoại cùng cửu huyền thất tổ nhiều đời được xả bỏ ưu phiền, nhất tâm hướng thiện, quy y Tam Bảo, thoát khỏi mê lầm, tin sâu Nhân quả, tránh xa điều ác, làm các việc lành, tinh tấn tu hành, tạo dựng vô lượng công đức. Từ đó, nương nhờ Phật lực, sớm vãng sanh về cõi giới an lạc, đời đời không còn thối chuyển trên con đường Chánh pháp.
Nguyện cho tất cả chúng sanh đều thành tựu Phật quả, chứng đắc đạo quả.
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Lễ cúng giao thừa ngoài trời
Nghi thức cúng giao thừa ngoài trời mang ý nghĩa sâu sắc, bởi theo quan niệm xưa, mỗi năm có một vị Hành khiển cai quản công việc dưới trần gian. Khi năm cũ kết thúc, vị thần cai quản năm cũ sẽ bàn giao lại công việc cho vị thần của năm mới. Do đó, việc cúng ngoài trời là để tiễn đưa thần năm cũ và đón rước thần năm mới.
Có 12 vị Hành khiển và 12 vị Phán quan, trong đó Phán quan là vị thần phụ tá cho các vị Hành khiển. Mỗi vị thần đảm nhiệm vai trò trong một năm dưới dương gian và sẽ luân phiên trở lại sau mỗi 12 năm.
1. Năm Tý: Chu vương Hành khiển, Thiên ôn hành binh chi thần, Lý tào phán quan.
2. Năm Sửu: Triệu vương Hành khiển, Tam thập lục thương hành binh chi thần, Khúc tào phán quan.
3. Năm Dần: Ngụy vương Hành khiển, Mộc tinh hành binh chi thần, Tiêu tào phán quan.
4. Năm Mão: Trịnh vương Hành khiển, Thạch tinh hành binh chi thần, Liễu tào phán quan.
5. Năm Thìn: Sở vương Hành khiển, Hỏa tinh hành binh chi thần, Biểu tào phán quan.
6. Năm Tỵ: Ngô vương Hành khiển, Thiên hao hành binh chi thần, Hứa tào phán quan.
7. Năm Ngọ: Tần vương Hành khiển, Thiên mao hành binh chi thần, Ngọc tào phán quan.
8. Năm Mùi: Tống vương Hành khiển, Ngũ đạo hành binh chi thần, Lâm tào phán quan.
9. Năm Thân: Tề vương Hành khiển, Ngũ miếu hành binh chi thần, Tống tào phán quan.
10. Năm Dậu: Lỗ vương Hành khiển, Ngũ nhạc hành binh chi thần, Cự tào phán quan.
11. Năm Tuất: Việt vương Hành khiển, Thiên bá hành binh chi thần, Thành tào phán quan.
12. Năm Hợi: Lưu vương Hành khiển, Ngũ ôn hành binh chi thần, Nguyễn tào phán quan.
Chuẩn bị lễ vật: Các lễ vật cần có trong buổi cúng giao thừa bao gồm hương, hoa, đèn nến, mâm cơm chay, ấm trà, bánh kẹo. Tất cả được bày biện trang trọng trên một bàn đặt trước cửa nhà.
Mâm lễ cúng giao thừa cần được chuẩn bị một cách chu đáo, thể hiện lòng thành kính. Đúng vào thời khắc giao thừa, người chủ gia đình sẽ thắp đèn, nến và tiến hành đọc văn khấn trước án bát hương.
Thực hiện nghi lễ cúng giao thừa ngoài trời để cầu mong may mắn cho năm mới.
Văn khấn cúng giao thừa ngoài trời:
Nay là thời khắc giao thừa năm………
Gia đình chúng con là……………
Ngụ tại……………………………………………………………….
Giao thừa chuyển giao năm mới
Năm cũ đã qua đi
Năm mới đã bắt đầu
Vạn vật sinh sôi, phát triển
Mọi thứ đổi mới, tươi xinh.
Tín chủ thành tâm tụng niệm:
Chúng con kính lạy đấng Cha lành
Cho chúng con được thấy cảnh thái bình, ấm no
Thế gian không còn chiến tranh, khói lửa
Hận thù được xóa tan, đón chào ánh sáng bình minh.
Chúng con kính lạy ánh sáng từ bi
Chiếu soi cho đất nước ngày càng phát triển, thăng hoa.
Mong cho mọi người sống hiền hòa
Thấu hiểu sâu sắc luật Nhân quả, như những bậc thánh nhân.
Chúng con xin cúi đầu sám hối ngàn lần
Cầu mong Phật pháp ngày càng hưng thịnh
Tu hành để đạt được giải thoát, luôn là điều chúng con mong ước
Thực hành Chánh pháp, cứu độ chúng sinh.
Chúng con kính lạy ánh sáng ban mai
Cho chúng con được thấy bóng hình của tổ tiên.
Ông bà nơi cõi vĩnh hằng
Nay nhờ Phật lực, được về nơi an vui.
Chúng con kính lạy đạo mầu nhiệm
Cầu mong bạn bè tin tưởng sâu sắc vào đạo lý nhiệm màu.
Cuộc đời tựa như một chuyến thuyền
Trôi nổi trên dòng đời, đưa thuyền đi xa.
Nghiệp đã gây ra, không thể tránh khỏi
Hiểu được quy luật này, thật là điều may mắn thay.
Đầu xuân năm mới, gia đình sum vầy
Cầu mong mọi người buông bỏ cái tôi ích kỷ
Kiên quyết từ bỏ những ham muốn cá nhân
Chuyên tâm phụng sự, chia sẻ với mọi người.
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Hy vọng những thông tin trên giúp bạn thực hiện nghi lễ cúng giao thừa một cách trang trọng và ý nghĩa. Để hiểu sâu hơn về các nghi thức và triết lý tâm linh trong Đạo phật, mời bạn khám phá thêm trong chuyên mục của chúng tôi.
