Kiến trúc Tam Quan không chỉ là điểm nhấn độc đáo nơi cửa ngõ tâm linh mà còn ẩn chứa những giá trị văn hóa sâu sắc. Khám phá những ngôi chùa với lối kiến trúc cổng Tam Quan khác biệt sẽ mở ra một hành trình chiêm ngưỡng sự tài hoa của người xưa và vẻ đẹp của Phật giáo Việt Nam, truy cập Website Chia sẻ Đạo Phật để tìm hiểu thêm.
Cổng Tam Quan: Nét Kiến Trúc Độc Đáo và Ý Nghĩa Tâm Linh Trong Chùa Việt
Cổng Tam Quan, với ý nghĩa “ba cửa,” là một kiến trúc đặc trưng, thường xuất hiện tại các ngôi chùa, đền, miếu tại Việt Nam. Cấu trúc này bao gồm ba lối đi, với cửa chính ở giữa rộng lớn hơn và hai cửa phụ hai bên. Vách cổng thường được xây bằng gỗ, gạch hoặc đá, phía trên được lợp mái. Hai bên cổng thường trang trí bằng các câu đối, trong khi phần trán cổng ghi tên di tích hoặc tên cửa.
Có hai loại cổng Tam Quan chính: cổng có gác và cổng tứ trụ. Cổng Tam Quan có gác thường có quy mô nhỏ hơn, với một, hai hoặc ba tầng mái, đôi khi có thêm gác. Phần gác này thường được sử dụng để treo chuông hoặc khánh. Ngược lại, cổng Tam Quan tứ trụ thay vì sử dụng vách tường lại dùng bốn trụ cột để tạo thành ba lối đi, với phần trán cổng nối liền các trụ.
Khám phá những ngôi chùa sở hữu cổng Tam Quan độc đáo nhất Việt Nam sẽ mang đến cho bạn cái nhìn sâu sắc hơn về giá trị văn hóa và nghệ thuật kiến trúc Phật giáo.
Cổng Tam Quan Chùa Đức Hạnh – Bình Phước: Tuyệt Tác Từ Đá Khối
Tọa lạc tại thôn Phước Sơn, xã Đức Hạnh, huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước, chùa Đức Hạnh nổi bật với một cổng Tam Quan độc đáo, được xem là một trong những công trình ấn tượng nhất Việt Nam.
Cổng Tam Quan Chùa Đức Hạnh cao 5m, rộng 10m, kết cấu bằng 8 thanh đá khối được ráp vào nhau bằng mộng, giống như gỗ. Đây đều là loại đá khối tự nhiên.
Công trình này có chiều cao 5m và rộng 10m, được chế tác hoàn toàn từ 8 thanh đá khối tự nhiên, ghép nối với nhau bằng kỹ thuật mộng, tạo cảm giác tương tự như chế tác gỗ.
Thanh đá nằm ngang trên cùng nặng gần 4 tấn. Thanh đá nằm ngang thứ 2 nặng gần 8 tấn. Hai thanh đá trụ mỗi thanh nặng trên 7 tấn. Ngoài ra còn 4 trụ đá cổng phụ, mỗi trụ nặng trên 5 tấn.
Các chi tiết đá của cổng có trọng lượng đáng kinh ngạc: thanh đá ngang trên cùng gần 4 tấn, thanh thứ hai gần 8 tấn, mỗi trụ đá chính nặng hơn 7 tấn, và bốn trụ đá cổng phụ mỗi trụ nặng trên 5 tấn.
Công trình cổng tam quan bằng đá độc đáo này doo nhóm thợ 3 người thực hiện ròng rã trong 4 năm, từ 2008 – 2011. Các thanh đá nguyên khối này do ông Nguyễn Minh Hóa, chủ một hầm đá, cách chùa 2 km cúng đường.
Quá trình thi công công trình kỳ công này kéo dài 4 năm (từ 2008 đến 2011), do một nhóm gồm 3 người thực hiện. Toàn bộ vật liệu đá nguyên khối được cung cấp bởi ông Nguyễn Minh Hóa, chủ một hầm đá cách chùa 2km, như một sự cúng dường.
Cổng Tam Quan Chùa Hang (Chùa Kompông Chrây) – Trà Vinh: Dấu Ấn Kiến Trúc Khmer Độc Đáo
Nằm ở khóm 3, thị trấn Châu Thành, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh, chùa Hang, với tên gọi chính thức là chùa Kompông Chrây, là một trong những ngôi chùa Khmer Nam Bộ sở hữu vẻ đẹp và nét kiến trúc độc đáo bậc nhất Việt Nam.
Do cổng phụ của ngôi chùa được thiết kế như một cái hang nên người dân trong vùng quen gọi đây là chùa Hang. Lâu dần, khách thập phương chỉ còn biết đến ngôi chùa qua tên gọi chùa Hang Trà Vinh.
Tên gọi “Chùa Hang” xuất phát từ thiết kế độc đáo của cổng phụ, giống như một hang động, khiến người dân địa phương và du khách quen gọi với cái tên này.
Cổng Tam Quan chùa Hang nằm ven tỉnh lộ 36, xây dựng vòm cuốn, tường rất dày, dài 12 mét, gồm một lối đi chính và hai lối đi phụ ở hai bên, thông với nhau bằng nhiều cổng vòm gợi liên tưởng đến một cái hang.
Cổng Tam Quan của chùa Hang, nằm dọc theo tỉnh lộ 36, được xây dựng theo kiểu vòm cuốn với tường dày 12 mét. Cấu trúc bao gồm một lối đi chính và hai lối đi phụ hai bên, kết nối với nhau qua nhiều cổng vòm, tạo nên hình ảnh gợi nhớ đến một hang động.
Đây là kiểu thiết kế cổng chùa độc nhất vô nhị, có lẽ không chỉ ở Việt Nam mà còn ở các ngôi chùa Phật giáo trên thế giới.
Thiết kế này mang tính độc đáo hiếm có, không chỉ tại Việt Nam mà còn có thể là trên phạm vi toàn cầu đối với các ngôi chùa Phật giáo.
Chùa Hoằng Phúc – Quảng Bình: Cổng Chùa Cổ Kính Gắn Liền Với Cây Si Lớn
Với lịch sử hơn 700 năm, chùa Hoằng Phúc (xã Mỹ Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình) là một trong những ngôi cổ tự lâu đời nhất miền Trung. Dấu tích kiến trúc cổ xưa nhất còn sót lại của chùa chính là một cánh cổng nằm ở sân trước.
Cánh cổng này có tuổi đời hàng trăm năm, gây ấn tượng đặc biệt với một cây si lớn mọc trùm lên trên. Theo lời người cao tuổi ở địa phương, cây si đã tồn tại trong nhiều thập niên, khi chùa Hoằng Phúc rơi vào tình trạng đổ nát do chiến tranh và thiên tai.
Cánh cổng này, với niên đại hàng trăm năm, mang một vẻ đẹp ấn tượng nhờ sự bao phủ của một cây si cổ thụ lớn. Theo những người cao niên trong vùng, cây si này đã chứng kiến nhiều biến cố, tồn tại qua nhiều thập kỷ, ngay cả khi chùa Hoằng Phúc từng rơi vào cảnh hoang tàn do chiến tranh và thiên tai.
Theo thời gian, rễ cây bám chặt và len lỏi vào mọi ngóc ngách của cánh cổng. Qua những khe hở của rễ cây vẫn có thể nhận ra những đường nét kiến trúc cổ xưa của công trình.
Qua thời gian, bộ rễ của cây si đã bám chặt và lan tỏa khắp các ngóc ngách của cánh cổng. Nhờ những khoảng trống giữa các rễ cây, người xem vẫn có thể nhận thấy những nét kiến trúc cổ kính của công trình.
Xung quanh cổng chùa có một số di vật của ngôi chùa cổ như tấm bia đá hay các phiến đá được dùng để lát lối đi của chùa hoặc kê các chân cột.
Khu vực xung quanh cổng chùa còn lưu giữ nhiều di vật quý giá của ngôi chùa cổ, bao gồm các tấm bia đá và những phiến đá từng được sử dụng để lát lối đi hoặc làm bệ đỡ cho các chân cột.
Hãy tiếp tục khám phá những nét đẹp văn hóa và tâm linh sâu sắc của Phật giáo Việt Nam trong chuyên mục Đạo phật.
