Trải qua nhiều biến đổi, chiếc y cà sa, biểu tượng của đời sống tu hành, từ những mảnh vải vụn chắp vá đã mang hình dáng thửa ruộng linh thiêng. Tìm hiểu thêm về ý nghĩa sâu sắc đằng sau bộ pháp phục đặc biệt này, cũng như khám phá hành trình tu tập tại <a href="Chia sẻ Đạo Phật“>Chia sẻ Đạo Phật.
Y phục, hay còn gọi là cà sa, là một trong bốn nhu yếu phẩm thiết yếu của các tu sĩ Phật giáo. Đây không chỉ là trang phục mà còn là biểu tượng cho đời sống giản dị, lòng biết đủ, sự thanh tịnh và trang nghiêm – những phẩm chất cốt lõi trên con đường giải thoát khỏi mọi ràng buộc thế tục. Ba nhu yếu phẩm còn lại bao gồm việc khất thực, chỗ ở vừa phải (hoặc ngủ dưới gốc cây), và dược phẩm cần thiết.
Truyền thống ban đầu của Phật giáo sử dụng vải vụn để may y. Tuy nhiên, theo thời gian, đặc biệt là trong thời đại hiện nay, chất liệu vải đã dần thay đổi, ưu tiên các loại vải bền chắc, giàu cotton. Những mảnh vải được chắp vá một cách ngẫu nhiên ban đầu dần được chuẩn hóa thành các ô vuông đều đặn, tạo nên hình dáng đặc trưng giống như những thửa ruộng ở Magadha. Hình ảnh này mang ý nghĩa biểu tượng cho “ruộng phước”, nơi gieo trồng những hạt giống thiện lành. Chính vì vậy, y của các tu sĩ còn được gọi là “y ruộng phước” (paddy-field robe).
Y phục của tu sĩ Phật giáo Nam tông.
Thuật ngữ “cà-sa” trong tiếng Hán-Việt (H. 袈裟) là phiên âm từ tiếng Sanskrit “kāṣāya” và tiếng Pali “kasāva”. Nó dùng để chỉ chung cho các loại pháp phục của Phật giáo. Tuy nhiên, thuật ngữ tương đương trong tiếng Pali và Sanskrit là “cīvara” mới thực sự có nghĩa là y hay pháp y của các tu sĩ Phật giáo, không phân biệt màu sắc.
Pháp phục của tu sĩ Phật giáo bao gồm ba loại y (P. tricīvara): y thượng, y trung và y hạ. Theo quy định, một tu sĩ không được phép vào làng nếu thiếu một trong ba loại y này. Trong đó, y hạ là loại y phải mặc thường xuyên, kể cả khi ngủ. Y trung thường được sử dụng phổ biến hơn y thượng.
(i) Y hạ (P. antaravāsaka): Đây là loại y mặc bên trong, tương tự như một chiếc quần không ống hoặc một chiếc sarong, được quấn quanh eo và kéo dài xuống mắt cá chân, chủ yếu dùng để che phần thân dưới.
(ii) Y trung (P. uttarāsaṅga): Loại y này có hai hình dáng phổ biến. Một là giống như áo không tay, mặc từ vai xuống quá đầu gối, che vai trái và để hở vai phải, cánh tay phải. Nó còn được gọi là “y choàng ngoài” hay “y vai trái”. Hình dáng thứ hai thực chất là một chiếc áo ngắn, choàng qua vai trái, hở vai phải và dài xuống khoảng nửa đùi.
Áo cà sa Phật giáo Việt Nam.
(iii) Y thượng (P. saṃghāṭi): Đây là loại áo khoác ngoài cùng, giống như một chiếc áo choàng lớn, bao phủ cả y trung và y hạ. Y thượng được khoác từ vai xuống đến mắt cá chân, che kín toàn bộ cơ thể trừ đầu và hai bàn chân. Nó còn được gọi là “y hai lớp”. Khi không cần mặc, y thượng thường được xếp gọn và đặt trên vai hoặc cánh tay trái, phía trước ngực.
Trong truyền thống Phật giáo Đại thừa, bao gồm các quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản và cả hai miền Triều Tiên, ba loại y được hiểu là ba chiếc y thượng (saṃghāṭi) có hình chữ nhật ngang. Cụ thể hơn, y 5 điều có 5 ô, mỗi ô gồm một ô ngắn và một ô dài gấp đôi. Y 7 điều và 9 điều có cấu trúc tương tự nhưng với nhiều ô hơn. Về sau, số lượng các ô y được phát triển tối đa lên đến 25 ô, phân chia theo cấp bậc tu hành như sau:
– Tỳ-khưu mới nhập chúng (0-9 hạ): sử dụng y 5 điều và 7 điều.
– Tỳ-khưu lâu năm (11-24 hạ): sử dụng y 9 điều, 11 điều, 13 điều.
– Thượng tọa (25-39 hạ): sử dụng y 15 điều, 17 điều, 19 điều.
– Hòa thượng (40-70 hạ): sử dụng y 21 điều, 23 điều, 25 điều.
Trong truyền thống Phật giáo Đại thừa gồm Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Nam Bắc Triều Tiên, 3 y được hiểu là 3 chiếc y thượng (saṃghāṭi), có hình chữ nhật ngang.
Khác với Phật giáo truyền thống, nơi ba y chỉ là một bộ y phục với ba chức năng riêng biệt, trong Phật giáo Đại thừa, mỗi tu sĩ ngoài bộ y phục cấu tạo từ các “điều y” theo quy định nêu trên, còn sở hữu thêm ba bộ vạt khách, ba bộ hậu và ba bộ áo tràng.
Qua những thông tin trên, bạn có thể thấy mỗi khía cạnh của đạo Phật đều ẩn chứa những ý nghĩa sâu sắc, mời bạn khám phá thêm nhiều điều thú vị khác trong chuyên mục Đạo phật.
