Vốn xuất thân từ gia đình nho học và Phật giáo tại Vũng Tàu, Cư sĩ Đoàn Trung Còn đã sớm bộc lộ tư chất thông minh, thành thạo tiếng Pháp và dành trọn tâm huyết cho việc nghiên cứu kinh điển Phật giáo. Hành trình sâu sắc vào Hán học và Phạn học đã giúp ông không chỉ tu tập mà còn lan tỏa chánh pháp, góp phần làm sáng tỏ Phật học vào đầu thế kỷ 20. Khám phá hành trình vĩ đại của ông tại chiasedaophat.com.
CƯ SĨ ĐOÀN TRUNG CÒN
(1908 – 1988)
Cư sĩ Đoàn Trung Còn, với pháp danh Hồng Tai, sinh năm 1908 tại làng Thắng Nhì, Vũng Tàu. Ông xuất thân trong một gia đình có truyền thống nho học và Phật giáo. Thuở nhỏ, ông theo học trường Pháp Việt và sau đó lên Sài Gòn, nhờ vậy ông thông thạo tiếng Pháp. Sau khi hoàn thành việc học chính quy, ông tập trung tự học chữ Hán để có nền tảng vững chắc cho việc nghiên cứu Tam tạng kinh điển Phật giáo.
Lớn lên tại miền Nam, ông thường xuyên tiếp xúc với các vị sư thuộc Phật giáo Nam Tông và các kinh sách ghi chép bằng chữ Sanscrit hoặc Pàli. Điều này đã thôi thúc ông chuyên tâm nghiên cứu hai loại văn tự này, xây dựng cho mình một nền tảng Hán học và Phạn học vững vàng, giúp ông đào sâu vào các bộ kinh điển Phật giáo.
Ngoài việc nghiên cứu giáo lý để thực hành con đường tu tập, Cư sĩ Đoàn Trung Còn còn dành tâm huyết truyền bá chánh pháp đến mọi tầng lớp nhân dân, góp phần quan trọng vào sự nghiệp chấn hưng và phổ biến Phật học vào nửa đầu thế kỷ 20.
Sự nghiệp trước tác và cống hiến
Phật Học Tùng Thơ và Trí Đức Tùng Thơ
Năm 1932, ông thành lập Phật Học Tùng Thơ với mục đích xuất bản các tác phẩm biên khảo về Phật giáo, cùng các bộ kinh căn bản do ông phiên âm và chú giải. Song song đó, ông cũng sáng lập Trí Đức Tùng Thơ để ấn hành các bộ sách quan trọng của Nho giáo, với mong muốn duy trì nền đạo học chân chính, giúp thế hệ sau có phương pháp tu thân, tề gia và trị quốc.
Tôn chỉ của hai tùng thư này được ông trình bày rõ trong lời bố cáo:
“Những kinh sách của bổn quán xuất bản, hoặc in có chữ Hán, hoặc in toàn chữ Việt, đều được nghiên cứu và nhuận sắc rất kỹ lưỡng, vì mục đích của bổn quán là muốn truyền bá Phật pháp, cho nên chẳng ngại công cán và thì giờ.
Vậy mong rằng kinh sách ấy sẽ bổ ích cho độc giả thiện tâm trên đường tu học.
Vì sau này giấy đắt công cao, vậy bổn quán yêu cầu những vị đã thỉnh kinh sách, khi coi rồi thì nên cho bà con quen biết mượn coi, đó là quý vị phụ lực với bổn quán mà truyền bá đạo lý vậy.
Và bổn quán cũng yêu cầu những vị “hằng tâm hằng sản” nên thỉnh kinh sách Phật mà ấn tống, thì phước đức vô lượng. Những nhà từ tâm bố thí có lẽ cũng dư biết rằng, trong các việc bố thí, chỉ có việc thí Pháp là có công đức hơn hết.”
Từ đó cho đến ngày viên tịch, ông đã tự mình nỗ lực thực hiện, cho ra đời gần 40 tác phẩm thuộc Phật Học Tùng Thơ và 12 cuốn thuộc Trí Đức Tùng Thơ.
Danh mục tác phẩm tiêu biểu
Phật Học Tùng Thơ:
- Truyện Phật Thích Ca
- Du lịch xứ Phật
- Đạo lý nhà Phật
- Chuyện Phật đời xưa
- Văn minh nhà Phật
- Triết lý nhà Phật
- Lịch sử nhà Phật
- Pháp giáo nhà Phật
- Tăng đồ nhà Phật
- Các tông phái đạo Phật
- Diệu Pháp Liên Hoa Kinh
- Một trăm bài kinh Phật
- Na Tiên Tỳ Kheo Kinh
- Mấy thầy tu huyền bí
- Tam bảo văn chương
- Pháp Bảo Đàn Kinh
- Vô Lượng Thọ Kinh
- Quán Vô Lượng Thọ Kinh
- Địa Tạng Kinh
- Di Lặc Kinh (thượng sanh hạ sanh)
- Bồ Tát giới kinh
- Quy Nguyên trực chỉ
- Sự tích Phật A Di Đà
- 48 lời nguyện của Phật A Di Đà
- A Di Đà Kinh
- Kinh Tam bảo (Di Đà – Hồng Danh – Vu Lan – Phổ Môn – Kim Cang và pháp nghi Tịnh độ)
- Phật Pháp vỡ lòng
- Khuyên tu Tịnh độ
- Thành Đạo
- Học Phật chánh pháp
- Quan Âm Thị Kính
- Nước Ấn Độ trước hồi Phật giáng
- Kim Cang Kinh (âm chữ Hán và giảng nghĩa)
- Yếng Sáng Á Châu
- Đại Bát Niết Bàn Kinh
- Duy Ma Cật Kinh
- Sách nấu đồ chay
Trí Đức Tùng Thơ:
- Truyện Đức Khổng Tử
- Nhị thập tứ hiếu (Hán và Việt)
- Hiếu Kinh (Đức Khổng Tử giảng về đạo hiếu – Phụ trương: Khổng Tử lược sử)
- Tam Tự Kinh (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- Đại học (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- Trung Dung (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- Luận ngữ (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- Tam Thiên Tự (3 cuốn: 1 cuốn Hán và Việt, 1 cuốn theo lối tự điển Việt-Hán-Pháp, 1 cuốn Pháp-Việt-Hán)
- Minh Đạo gia huấn (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- Ngũ Thiên Tự (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- Mạnh Tử (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- Học chữ Hán một mình
Phật học từ điển – Công trình đồ sộ
Trong sự nghiệp trước tác, công trình đồ sộ nhất mà Cư sĩ Đoàn Trung Còn đóng góp cho kho tàng sách Phật giáo là bộ “Phật học từ điển” gồm 3 tập. Bộ từ điển này có số lượng mục từ phong phú, chưa từng có vào thời điểm đó. Sách được biên soạn công phu, sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái La-tinh. Mỗi mục từ đều được chú thích rõ ràng bằng các thứ tiếng Pháp, Hán, Tạng, Sanscrit, Pàli, giúp người đọc dễ dàng tham khảo từ các nguồn tài liệu ngoại ngữ.
Hoằng dương Chánh pháp và Tịnh độ Tông Việt Nam
Bên cạnh việc biên soạn và xuất bản sách, ông còn cùng với các vị sư thuộc phái Lục Hòa Tăng thành lập Tịnh độ Tông Việt Nam vào năm 1955. Mục đích của tông phái này là khuyến khích Phật tử tu tập theo pháp môn Tịnh độ. Ban đầu, trụ sở của Hội đặt tại chùa Giác Hải (Phú Lâm, Chợ Lớn), sau đó dời về chùa Liên Tông (Đề Thám).
Cư sĩ Đoàn Trung Còn là một nhân vật có công lao to lớn trong việc hoằng dương chánh pháp. Vào thời điểm mà kinh sách Phật giáo bằng chữ quốc ngữ còn khan hiếm, và kiến thức về giáo lý của đại đa số Phật tử còn hạn chế, ông đã dồn cả tâm huyết vào việc nghiên cứu, học hỏi, rồi viết sách và dịch kinh để phổ biến cho mọi người cùng tu học. Có thể nói, những Phật tử vào nửa đầu thế kỷ 20 đã nâng cao sự hiểu biết về Phật pháp của mình, ngoài việc nghe giảng pháp tại chùa, còn có sự đóng góp không nhỏ từ những cuốn sách của ông.
Ông viên tịch vào ngày 28 tháng Giêng năm Mậu Thìn (tức ngày 15 tháng 3 năm 1988), hưởng thọ 80 tuổi, sau hơn 50 năm cống hiến trọn đời cho sự nghiệp phụng sự đạo pháp.
Khám phá sâu hơn về cuộc đời và những cống hiến vĩ đại của Cư sĩ Đoàn Trung Còn trong mục Tiểu sử.
