Khám phá cuộc đời phi thường của một bậc chân tu uyên bác, người đã dành trọn vẹn cuộc đời mình để lan tỏa giáo lý Phật đà và dịch thuật kinh điển. Từ những năm tháng niên thiếu theo nghiệp xuất trần, đến hành trình tu tập và thành tựu Phật học, câu chuyện của Ngài mở ra một bức tranh đầy cảm hứng về sự cống hiến và trí tuệ, một hành trình đáng để chiêm nghiệm trên Chiasedaophat.
Hành trạng của Đại lão Hòa thượng Thích Thắng Hoan
Đại lão Hòa thượng Thích Thắng Hoan, húy Long Hoan, thế danh Nguyễn Văn Đồng, là một bậc chân tu uyên bác, cả đời cống hiến cho sự nghiệp hoằng pháp và dịch thuật Phật học. Ngài sinh năm Kỷ Tị (1928) tại Cần Thơ, miền Nam Việt Nam.
Thân thế và thời kỳ xuất gia
Thân phụ của Ngài là ông Nguyễn Văn Ngô, một nhà Nho và nhạc sĩ cổ nhạc. Thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Ngô, pháp danh Như Quả, đã thọ giới Cụ túc năm 1968.
Năm lên tám tuổi, Ngài được cha mẹ gửi vào chùa Hội Thắng, tỉnh Vĩnh Bình, để thế phát và thọ Tam quy dưới sự chỉ dạy của Hòa thượng Đắc Ngộ (tên thật Hồ Trinh Tường). Tại đây, Ngài vừa học nội điển Phật pháp, vừa theo học ngoại điển tại trường địa phương, nuôi dưỡng chí nguyện xuất trần.
Năm 18 tuổi (1946), Ngài thọ giới Sa-di dưới sự chứng minh của Hòa thượng Thích Hoàn Thông tại chùa Hội Thắng. Ngài được ban pháp hiệu là Long Hoan, nối dòng truyền thừa Lâm Tế Chánh Tông đời thứ 48, hệ phái Tổ Sư Bích Phong. Ngài tiếp tục tu học tại chùa Hội Thắng cho đến năm 1950.
Tu học và thành tựu Phật học
Năm 1950, Ngài đến y chỉ với Hòa thượng Thích Thiện Hoa tại Phật học đường Nam Việt Ấn Quang ở Chợ Lớn, Sài Gòn. Nhờ hội đủ duyên lành, Ngài được nhập chúng và theo học.
Năm 1953, Ngài chính thức thọ Đại giới tại Phật học đường Nam Việt Ấn Quang, Sài Gòn, trở thành một vị Tăng đầy đủ giới pháp.
Năm 1957, Ngài tốt nghiệp Trung Đẳng Phật học. Cuối năm đó, Ngài được cử đến Phật học viện Trung phần Nha Trang để theo học chương trình Cao Trung.
Năm 1960, để hoàn tất chương trình Cao Đẳng Phật học, Ngài trở về Phật học đường Nam Việt Ấn Quang, Sài Gòn và tốt nghiệp vào năm 1962.
Bên cạnh việc học Phật pháp, Ngài còn chú tâm đến thế học và đã tốt nghiệp Cử nhân Văn khoa tại Đại học Vạn Hạnh năm 1970.
Sự nghiệp hoằng pháp và cống hiến
Đầu năm 1963, Ngài đảm nhận chức vụ Đốc học tại Phật học viện Biên Hòa và kiêm giảng sư tại trường Trí Đức Biên Hòa.
Từ năm 1964 đến 1975, Ngài đóng vai trò quan trọng trong nhiều hoạt động Phật sự:
- Giảng sư Viện Hóa Đạo, Sài Gòn.
- Chánh Đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất tại Quận 5 và Quận 10.
- Tổng Vụ Trưởng Tổng vụ Tài Chánh thuộc GHPGVNTN.
- Giảng sư tại các trường Trung học Bồ Đề như Nguyễn Văn Khuê, Giác Ngộ, và các trường Trung Đẳng chuyên khoa Phật học tại các chùa Dược Sư, Từ Nghiêm, Hoa Quang, Huê Lâm, Từ Thiền, Giác Sanh (Sài Gòn), Phổ Đức, Phật Ân (Mỹ Tho).
Năm 1980, nhằm hỗ trợ Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất, Ngài đã mở các lớp Trung Đẳng Phật học tại các chùa Giác Sanh, Giác Ngộ, Bồ Đề Lan Nhã. Ngài cũng tổ chức các khóa huấn luyện chuyên sâu về Duy Thức học cho sinh viên các trường Bách Khoa Phú Thọ và Sư Phạm Vạn Hạnh.
Năm 1982, với mong muốn tự do để đóng góp xây dựng phong trào Phật giáo hải ngoại, Ngài đã rời Việt Nam sang định cư tại Hoa Kỳ vào năm 1983. Tại đây, Ngài trú ngụ tại Chùa Việt Nam của Hòa thượng Thích Mãn Giác ở Los Angeles và được cung cử chức vụ Phó Hội chủ, kiêm Tổng Vụ Trưởng Tổng vụ Hoằng Pháp thuộc Tổng Hội Phật giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ.
Trong những năm tiếp theo, Ngài tiếp tục các hoạt động Phật sự quan trọng:
- Năm 1984: Lãnh đạo tinh thần Chùa Việt Nam Arizona.
- Năm 1985: Tổ chức Đại hội Hoằng pháp tại Denver, Colorado.
- Năm 1988: Nhận chức vụ Giáo Thọ tại Tu viện Kim Sơn và hoằng pháp tại nhiều tiểu bang ở Hoa Kỳ, đặc biệt là xây dựng học phái Duy Thức tại Santa Ana, San Jose, San Diego và Tu viện Kim Sơn.
- Năm 1992: Tại Đại hội Thống nhất đầu tiên của GHPGVNTN tại Hoa Kỳ, Ngài được đề cử chức vụ Phó Chủ tịch đặc trách liên lạc các châu. Ngài cũng vận động thành lập GHPGVNTN tại Canada và được tấn phong Hòa thượng tại cả hai quốc gia này.
- Năm 1993: Ngài lui về ẩn cư tại Hải Ngạn tịnh thất, chuyên tâm viết sách và dịch thuật kinh điển.
- Năm 1996 – 2000: Ngài giữ chức vụ Chủ tịch GHPGVNTN tại Canada, sau đó là Thành viên Hội đồng Chứng minh.
- Từ 1999 đến ngày viên tịch: Ngài là thành viên Hội đồng Chứng minh của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại tại Úc Đại Lợi – Tân Tây Lan.
- Từ 2000 – 2005: Ngài thường xuyên giảng dạy Duy Thức học tại các Phật học viện Quốc tế và các lớp học hằng năm do GHPGVNTN Châu Âu tổ chức.
- Năm 2004: Ngài đảm nhận vai trò Thành viên Hội đồng Trưởng lão Viện Tăng Thống Quốc Nội và Chánh Văn phòng Hội đồng Giáo phẩm GHPGVNTNHN tại Hoa Kỳ.
- Năm 2005: Ngài an trú tại tịnh thất Viên Hạnh, Louisiana.
- Năm 2008: Ngài được suy cử làm Chánh Văn phòng Hội đồng Giáo phẩm GHPGVNTN Hoa Kỳ và được cung thỉnh vào Hội đồng Chứng minh của Văn phòng Điều hợp Liên Châu. Cuối năm 2008, Ngài chuyển về California.
- Năm 2013: Tại Ngày Về Nguồn lần thứ 7, Ngài được suy cử làm Trưởng Ban Điều hợp Tăng Ni Hải Ngoại.
- Từ 2008 đến 2013: Dù tuổi cao, Ngài vẫn minh mẫn và hoàn thành tốt đẹp các Phật sự quan trọng.
- Từ 2014 – 2018: Dù sức khỏe suy yếu, Ngài vẫn tận tâm chứng minh, giảng dạy cho các giới đàn, khóa tu học tại Châu Âu, Úc, Hoa Kỳ và Canada.
- Từ 2019 – 2022: Trong giai đoạn đại dịch Covid-19, Ngài dừng chân tịnh dưỡng, đọc kinh và dịch sách tại phòng riêng.
- Tháng 02 năm 2023: Ngài được cung thỉnh lên ngôi vị Tăng Trưởng, vị lãnh đạo cao nhất, biểu tượng cho sự thanh tịnh và hòa hiệp Tăng-già của Phật giáo Việt Nam hiện nay.
Di sản và Pháp ngữ
Trước khi viên tịch, Đại lão Hòa thượng Thích Thắng Hoan đã để lại một bài kệ để nối dòng tông môn:
Long Chủng Tâm Nguyên Tại
Huệ Nhựt Đạt Dung Thông
Thường Trụ Như Lai Tánh
Tùy Thuận Ứng Hóa Thân
Hàm Linh Năng Đắc Độ
Lý Pháp Diễn Diệu Ngôn
Giải Minh Phi Nhị Đạo
Tức Liễu Ngộ Chơn Không.
Và một bài kệ truyền cho đệ tử:
Chủng tánh Bồ đề sẵn ở tâm
Niết bàn giác ngạn khắc ghi lòng
Sáng soi trí tuệ khơi nguồn thể
Biển giác Chân như hiển lộ trong.
Vào ngày Rằm tháng Chạp năm Quý Mão (25 tháng 01 năm 2024), lúc 6 giờ 50 sáng, Ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 97 năm, 72 hạ lạp.
Cuộc đời Ngài là một đóa hoa cống hiến cho Đạo pháp, với hạnh nguyện Bồ-tát: “Đạo cần ta đến, chúng sanh cần ta đi không nệ gian lao, không từ khó nhọc”. Dù Ngài đã ra đi, pháp âm và gương sáng của Ngài vẫn luôn soi rọi trên lộ trình tu tập của hàng hậu học.
Nam mô Từ Lâm Tế Chánh Tông, Trí Bản Đột Không Pháp Phái Đệ Nhị Thập Tứ Thế, Việt Nam Phật Giáo Thống Nhất Giáo Hội, Tăng Thống Viện – Trung Ương Giáo Phẩm Hội Đồng Tăng Trưởng, húy thượng THẮNG hạ HOAN, hiệu LONG HOAN, Trưởng lão Hòa thượng Giác linh thùy từ chứng giám.
Môn đồ Pháp quyến phụng soạn.
Phụ lục: Tác phẩm trước tác và dịch thuật
A. Tác phẩm trước tác:
- Bát Nhã Tâm Kinh Qua Cái Nhìn Của Duy Thức
- Thờ Cúng Và Lễ Bái
- Bát Thức Quy Củ Tụng
- Khảo Nghiệm Duy Thức Học
- Yếu Chỉ Kinh Pháp Hoa
- Yếu Điểm Duy Thức
- Những Đặc Điểm Của Văn Học Phật Giáo Trong Văn Học Việt Nam
- Tư Tưởng Phật Giáo Trong Thi Văn Khuông Việt, Pháp Thuận
- Con Người Sanh Ra Từ Đâu
- Nghĩa Lý Tụng Niệm
- Những Điều Kiện Căn Bản Xây Dựng Hạnh Phúc Gia Đình Theo Tinh Thần Phật Giáo
- Bổn Phận Của Phật Tử Tại Gia
- Tiểu Sử Hòa Thượng Thích Thiện Hoa
- Vạn Pháp Qua Cái Nhìn Của Duy Thức
- Nguyên Tắc Để Được Thành Phật
- Đức Phật Nhà Đại Cách Mạng
- Nhận Thức Về Thiền Học
- Sự Hiểu Lầm Vô Ngã Của Phật Giáo
- Nhân Chứng Pháp Nạn 1963 (16.8.2019)
- Quan Niệm Thế Giới Địa Ngục (24.09.2019)
- Nhận Thức Sai Lầm
- Cảm Nhận Đản Sanh
B. Tác phẩm dịch thuật:
- Khái Luận Về Pháp Tướng Duy Thức Học
- Quan Niệm Sử Học Của Duy Thức
- Ban Phu
- Quan Niệm Triết Học Của Duy Thức
- Máy Điện Tử Và Duy Thức
- Nhân Duyên Không Tánh
- Quán Như Mộng
- Sắc Tức Là Không
- Quán Tương Đối Sắc Không
- Ý Nghĩa Phật Pháp Tăng Tam Bảo
- Nghiên Cứu Thức Thứ Tám
- Duy Thức Đơn Giản
- Lược Thuật Không Sanh Không Diệt
- Không Thường Cũng Không Đoạn
- Thế Gian Của Giả Tướng
- Bất Khả Thuyết Dùng Tâm Sai Lầm
- Biện Trung Biện Luận Tụng Thích
- Phật Pháp Và Tương Đối Luận
- Tân Đích Duy Thức Luận
- Happyness – Family – Build – Up
- Xây Dựng Hạnh Phúc Gia Đình
- Nhân Minh Nhập Chánh Lý Luận Nghĩa Pháp
- Duy Thức Tam Thập Tụng
- Khéo Dùng Cái Tâm
- Phật Pháp Cùng Khoa Học
- Phật Giáo Và Nhân Sanh
- Học Phật Văn Tập
- Nhiếp Đại Thừa Luận
- Đại Cương Duy Thức Quán
- Phật Pháp Đàm Luận Chọn Lựa
- Ba Lớp Quán Pháp Giới
- Luận Về Pháp Tướng Nhất Định
C. Những áng thơ thiền:
- Thắng Hoan Thi Tập
- Những Vần Thơ Đạo
Các tác phẩm của Ngài có thể tìm thấy tại các nguồn thông tin uy tín về Phật giáo.
Còn rất nhiều câu chuyện và những đóng góp ý nghĩa khác của Đại lão Hòa thượng Thích Thắng Hoan mà bạn đọc có thể khám phá chi tiết hơn trong mục Tiểu sử.
