Dù xuất thân từ một gia đình thuần Việt và có nền tảng tín tâm vững chắc, hành trình tu tập của Hòa thượng Thích Đức Chơn đã khởi đầu từ rất sớm, vun đắp nên đạo hạnh trang nghiêm. Ông đã trải qua quá trình đào tạo chuyên sâu tại các Phật học viện uy tín, kiến tạo nên một nền tảng vững chắc cho sứ mệnh hoằng pháp sau này. Khám phá sâu hơn về cuộc đời và di sản của Ngài tại Chia sẻ Đạo Phật.
TIỂU SỬ ĐỨC TRƯỞNG LÃO HÒA THƯỢNG THÍCH ĐỨC CHƠN
VIỆN CHỦ TU VIỆN QUẢNG HƯƠNG GIÀ LAM
THƯỢNG THỦ HỘI ĐỒNG TĂNG GIÀ BẢN THỆ
CỐ VẤN GĐPT VIỆT NAM
1. THÂN THẾ VÀ THỜI NIÊN THIẾU
Cố Trưởng Lão Hòa Thượng, húy thượng Nguyên hạ Mỹ, tự Đức Chơn, hiệu Hải Tánh, thế danh Phạm Hữu Thầm, sinh năm 1932 tại làng Quy Lai, xã Phú Thạnh, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế. Ngài xuất thân trong một gia đình có truyền thống tín tâm Tam Bảo.
Từ thuở thiếu thời, Hòa thượng thường theo song thân đến chùa lễ Phật và tu tập. Ngưỡng mộ đạo hạnh và tâm nguyện hoằng pháp của bậc Thầy lớn, Ngài đã xin phép song thân xuất gia tại Chùa Ba La Mật, Cố đô Huế, được Thầy ban cho pháp danh Nguyên Mỹ.
Trong suốt thời gian tu học, Ngài luôn tinh tấn giữ gìn giới luật, chuyên tâm hành trì giới định tuệ. Sau khi được thọ giới Sa Di với pháp tự Đức Chơn, Ngài tiếp tục bồi đắp công phu nội tâm và mở rộng lòng từ bi. Với phẩm hạnh trang nghiêm, Ngài được gửi theo học tại Phật Học Viện Báo Quốc, một cơ sở đào tạo Tăng tài uy tín của Phật giáo Việt Nam. Năm 1955, Ngài đăng đàn thọ Cụ Túc Giới tại Phật Học Viện Trung Phần, Hải Đức, Nha Trang.
Nhận thấy tâm hạnh thanh tịnh và đức độ chân thật của Ngài, Bổn Sư đã ban cho pháp hiệu Hải Tánh cùng bài kệ phú pháp:
“Ba trừng tâm nguyệt hiện
Nhãn ế loạn hoa sanh
Đức Chơn tâm thường tịnh
Hải tánh tự nhiên thành.”
Năm 1957, Hòa thượng theo Thầy Bổn Sư vào học tại Phật Học Viện Trung Phần, Hải Đức, Nha Trang. Trong thời gian này, Ngài vừa học tập vừa làm thị giả hầu Thầy, thể hiện một hình ảnh Tăng sĩ trẻ tuổi nhưng đoan nghiêm và giữ gìn phạm hạnh.
2. THỜI KỲ HÀNH ĐẠO VÀ HOẰNG DƯƠNG PHẬT PHÁP
Sau năm 1963, Hòa thượng vào Sài Gòn tu học và hành đạo, đảm nhiệm nhiều Phật sự quan trọng. Ngài lần lượt trụ trì chùa Long Huê (Gò Vấp), tu viện Quảng Hương Già Lam, và giữ chức Chánh Đại Diện Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo Thuần Túy xã Hạnh Thông Tây. Tại chùa Long Huê, Ngài đã sáng lập Gia Đình Phật Tử (GĐPT) Quảng Hương (nay là GĐPT Đức Chơn), luôn hết lòng hỗ trợ và bảo bọc cho tổ chức này.
Năm 1968, trở về Nha Trang, Khánh Hòa, Ngài khai sơn chùa Thị Hội Phật Giáo Cam Ranh, giữ chức Chánh Đại Diện Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo Thuần Túy thị xã Cam Ranh, đồng thời phụ trách Giám đốc nhà in Hoa Sen thuộc Viện Cao Đẳng Phật Học Hải Đức. Trong giai đoạn thuận lợi cho việc hoằng pháp, Hòa thượng đã có nhiều đóng góp to lớn trong việc tổ chức các khóa tu học, nâng cao kiến thức Phật học cho Phật tử và hỗ trợ tài chính cho Giáo hội cũng như các Phật Học Viện.
Sau ngày đất nước thống nhất, Hòa thượng được Bổn Sư giao phó trọng trách trụ trì Tu viện Quảng Hương Già Lam và phụ giúp Ân Sư trong công tác hoằng pháp. Đặc biệt, Ngài đã tâm huyết tổ chức và duy trì lớp Cao Đẳng Phật Học, một trong những cơ sở đào tạo Phật học có trình độ tương đương đại học duy nhất cả nước thời bấy giờ. Dưới sự giảng dạy của các bậc danh Tăng như Hòa thượng Minh Châu, Thượng tọa Tuệ Sỹ, Thượng tọa Trí Siêu, Thầy Nguyên Hồng, nhiều Tăng sĩ trẻ đã quy tụ về Già Lam tu học. Dù trong hoàn cảnh khó khăn, việc biên soạn, ấn hành kinh sách và giảng dạy các bộ kinh luật, ngoại ngữ Phạn, Pali vẫn được duy trì, thể hiện tâm nguyện lớn của Trưởng lão Thượng Trí Hạ Thủ và sự tận tâm của Hòa thượng trụ trì. Nhiều học Tăng sau này trở thành những bậc danh Tăng trong và ngoài nước đều ghi nhớ sâu sắc những năm tháng tu học tại đây (1975-1984), cho đến khi Đức Trưởng lão Thượng Trí Hạ Thủ viên tịch.
Từ năm 1984, Hòa thượng kế thừa sự nghiệp của Tôn sư, tiếp tục duy trì mạng mạch Phật pháp tại Tu viện Quảng Hương Già Lam. Ngài đã tiếp Tăng độ chúng, duy trì đời sống tu học cho hàng trăm Tăng sĩ từ khắp nơi tìm về nương tựa. Bên cạnh đó, Ngài còn là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho GĐPT truyền thống trong vai trò Cố Vấn Giáo Hạnh GĐPT Việt Nam, Cố Vấn Giáo Hạnh GĐPT Gia Định, và Cố Vấn Giáo Hạnh GĐPT Đức Chơn.
Với lòng từ bi sâu rộng, Ngài đã góp phần khai sơn, trùng kiến nhiều Niệm Phật đường, Tự viện tại các vùng kinh tế mới, mang đến nơi nương tựa tu học cho đồng bào Phật tử di cư. Đây cũng là nhân duyên để GĐPT được khai mở, thực hiện sứ mạng giáo dục thế hệ trẻ trên con đường Phật pháp và nuôi dưỡng lý tưởng tình Lam.
Vào cuối thập niên 80, đầu thập niên 90, Ngài đã khai sơn chùa Viên Thành và chùa Phúc Hậu tại tỉnh Bình Phước. Đến năm 2016, Ngài hoan hỷ nhận lời thỉnh cầu của Phật tử tại Nam Định, đứng ra vận động tài chính, hướng dẫn tinh thần và tổ chức trùng kiến chùa Quan Âm, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định.
Từ năm 2004, Hòa thượng đã ủy thác Phật sự trụ trì Tu viện cho Hòa thượng Thích Nguyên Giác. Ngài được Môn phái suy tôn làm Viện chủ Tu viện Quảng Hương Già Lam và cùng với Hòa thượng trú trì tổ chức đại trùng tu Tu viện dưới sự hộ trì của tứ chúng.
Tại Đại hội bất thường của Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo Thuần Túy, Hòa thượng được cung thỉnh đăng lâm pháp tịch thành viên Hội đồng Trưởng lão Viện Tăng Thống, Tổng Vụ Trưởng Tổng Vụ Cư Sĩ Viện Hóa Đạo Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo Thuần Túy.
Đối với tổ chức GĐPTVN, Hòa thượng luôn dành sự yêu thương, che chở để GĐPT truyền thống vượt qua mọi khó khăn, thử thách. Trong những giai đoạn cam go nhất, tình thương của Ngài dành cho lý tưởng Nhà Lam càng thêm sâu đậm. Ngài như cây đại thụ tỏa bóng mát chở che, như mẹ gà ấp ủ đàn con. Hàng trăm Ban Huynh Đạo, Huynh trưởng, Đoàn sinh từ các tỉnh thành và hải ngoại đã quy tụ về, đoàn kết yêu thương, vượt qua sóng gió, tất cả đều nhờ ân đức của Ngài.
Trước những thử thách đối với ngôi nhà Áo Lam Truyền Thống, Hòa thượng cùng Chư tôn Thiền Đức đã công bố Bản Thệ Tăng Già làm nơi quy ngưỡng cho tứ chúng, đồng thời kiến lập Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ, Hội Đồng Cố Vấn Giáo Hạnh GĐPTVN, để hỗ trợ mọi Phật sự của GĐPTVN trên toàn cầu. Với công hạnh và đức độ cao vời, Chư tôn Thiền Đức đã cung thỉnh Ngài đăng lâm pháp tịch Thượng Thủ Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ từ năm 2012 cho đến ngày viên tịch.
3. NHỮNG HÀNH TRẠNG CUỐI ĐỜI
Trong suốt những năm tháng đảm nhiệm vai trò Thượng Thủ, Hòa thượng đã không ngừng phụng sự các Phật sự trải dài từ Thừa Thiên Huế đến Khánh Hòa, từ Ban Mê Thuột đến Đà Lạt, từ Gia Định đến Miền Tây, và lan rộng ra cả hải ngoại. Ngài thường quang lâm các Tự viện của Môn phái trong các dịp tái kiến trùng tu, chứng minh các lễ hoặc thuyết giảng trong các tang lễ của Huynh trưởng, Đoàn sinh GĐPT các cấp.
Năm 2013, Ngài giữ vai trò Đường Đầu Hòa Thượng Giới đàn Đức Nhuận. Tháng 10 năm 2017, Ngài tiếp tục làm Đường Đầu Hòa Thượng Giới Đàn Thiện Minh do Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ và Hội Đồng Cố Vấn Giáo Hạnh GĐPTVN tổ chức. Hòa thượng còn là Bổn Sư truyền giới cho hàng ngàn Phật tử, làm Đường Đầu Hòa Thượng các giới đàn truyền Thập Thiện Giới, Tại Gia Bồ Tát Giới do Tu viện Quảng Hương Già Lam, Ban Huynh Đạo Trung Ương GĐPTVN, và Ban Huynh Đạo GĐPTVN trên Thế giới kiến lập tại Việt Nam và Thái Lan.
Sau Giới đàn Thiện Minh được tổ chức tại chùa Phật Ân, Long Thành, Hòa thượng trở về Tu viện Quảng Hương Già Lam, tiếp tục giữ gìn thời khóa hành trì và an trú công phu niệm Phật miên mật như suốt mấy mươi năm qua.
Vào lúc 4 giờ sáng ngày 27 tháng 11 năm 2017 (nhằm ngày 10 tháng 10 năm Đinh Dậu), Hòa thượng đã thuận thế vô thường, an nhiên thu thần xả báo thân tại Phương trượng Tu viện Quảng Hương Già Lam. Ngài hưởng thọ 86 tuổi đời với 62 hạ lạp.
Toàn thể Chư tôn Thiền Đức trong Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ, Hội Đồng Cố Vấn Giáo Hạnh GĐPTVN, Hội Đồng Huynh Trưởng Cấp Dũng, Ban Huynh Đạo, Huynh trưởng, Cựu Huynh trưởng, Đoàn sinh các cấp của GĐPTVN trên toàn Thế giới đã vân tập về Tu viện Quảng Hương Già Lam để đảnh lễ, truy điệu và dâng lên những lời thơ, nốt nhạc cúng dường một bậc Tông sư trong thiền môn, một bậc Thầy khả kính.
Nam Mô Tự Lâm Tế Chánh Tông Tứ Thập Tứ Thế, Trùng kiến Quảng Hương Già Lam Viện chủ, húy thượng Nguyên hạ Mỹ, tự Đức Chơn, hiệu Hải Tánh Đại Lão Hòa Thượng Giác Linh thùy từ chứng giám.
Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ
Hội Đồng Cố Vấn Giáo Hạnh GĐPTVN
Phụng soạn
Để hiểu sâu hơn về cuộc đời và những đóng góp của Hòa thượng Thích Đức Chơn, mời quý độc giả khám phá thêm các bài viết trong chuyên mục Tiểu sử.
