Với xuất thân từ một gia đình có nền tảng học vấn và sớm bén duyên với Phật pháp, Hòa thượng Thích Trí Chơn đã trải qua một hành trình tu học đáng ngưỡng mộ từ những năm tháng tuổi trẻ. Từ quê hương Bình Thuận, Ngài đã tìm về cố đô Huế để bước chân vào con đường xuất gia, nhận lãnh pháp danh và pháp hiệu, đặt nền móng cho sự nghiệp phụng sự đạo pháp và giáo dục sau này. Khám phá thêm về cuộc đời và những đóng góp của Ngài tại chiasedaophat.com.
TIỂU SỬ VÀ CÔNG HẠNH
CỐ TRƯỞNG LÃO HÒA THƯỢNG THÍCH TRÍ CHƠN (1933-2011)
Hòa thượng Thích Trí Chơn, thế danh Trương Xuân Bình, sinh ngày 20 tháng 11 năm 1933 tại Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, là người con thứ sáu trong một gia đình có mười hai người con.
Thân phụ của Ngài là cụ Trương Xuân Quảng, nguyên quán tại làng Kim Thành, tỉnh Quảng Nam. Cụ từng giữ chức vụ Kiểm Học tỉnh Bình Thuận từ năm 1933 đến 1939, và Đốc Học tỉnh Quảng Ngãi từ năm 1940 đến 1945. Cụ thân phụ viên tịch vào năm 1945.
Mang trong mình nhân duyên sâu sắc với Phật pháp, năm 1950, Ngài tìm về Chùa Linh Mụ tại Huế, xin xuất gia dưới sự dẫn dắt của Cố Đại Lão Hòa Thượng Thích Đôn Hậu, Đệ tam Tăng Thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất. Tại đây, Ngài được Bổn Sư ban cho pháp danh Tâm Chánh và pháp hiệu Trí Chơn.
Sau nhiều năm phụng sự Thầy, trau dồi giới hạnh và học đạo, đến năm 1956, Ngài chính thức thọ giới Sa Di tại Chùa Linh Mụ.
Sự Nghiệp Giáo Dục và Hoằng Pháp
Sau khi hoàn thành chương trình Cử nhân, Ngài được mời đảm nhận vai trò Hiệu trưởng trường Trung học Bồ Đề tại thị xã Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng, từ năm 1958 đến 1959.
Giai đoạn 1961-1965, Ngài cống hiến cho sự nghiệp giáo dục với vai trò giáo sư môn Văn chương và Phật pháp tại các trường Trung học Bồ Đề ở Huế. Đồng thời, Ngài còn là giảng sư cho Tỉnh hội Phật giáo Thừa Thiên thuộc Miền Vạn Hạnh (Trung Việt) và là biên tập viên cho các nguyệt san Phật giáo uy tín như Liên Hoa (Huế) và Từ Quang (Sài Gòn).
Nhận thấy đã đủ duyên lành, năm 1965, Ngài thọ Cụ Túc giới (Tỳ Kheo) tại Đại giới Đàn Vạn Hạnh, Chùa Từ Hiếu, Huế, dưới sự chứng minh của Bổn Sư.
Học Vấn Cao Thượng Tại Ấn Độ
Từ năm 1965 đến 1966, theo sự đề cử của Ban Đại Diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất Miền Vạn Hạnh, Ngài sang Thái Lan nghiên cứu Phật học. Tiếp đó, từ năm 1966 đến 1977, Ngài dành gần 12 năm du học tại Ấn Độ và đạt được nhiều văn bằng danh giá:
- Năm 1968: Tốt nghiệp Văn bằng Palyacharya (Giáo thọ Pali), tương đương Cử nhân Cổ ngữ Pali, tại Đại học Sanskrit Vishvavidyalaya, Darbhanga.
- Năm 1969: Nhận bằng Cử nhân đặc biệt Anh ngữ tại Đại học Magadha, Bodh Gaya.
- Năm 1971: Hoàn thành chương trình Thạc sĩ chuyên ngành Kinh, Luật, Luận, Văn học Sử Pali và Khảo cổ Phật giáo tại Đại học Nalanda.
- Năm 1976: Bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ (Ph.D.) Triết học Phật giáo tại Đại học Magadha.
Hoằng Pháp Và Xây Dựng Chùa Tại Hoa Kỳ
Năm 1977, Ngài được Cố Hòa thượng Thích Thiên Ân bảo lãnh sang Hoa Kỳ để hoằng pháp. Tại đây, Ngài đảm nhận vai trò giảng sư cho Giáo hội Liên Hữu (Tổng hội Phật giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ), giảng dạy tại Chùa Việt Nam (Los Angeles) và giữ chức vụ chủ bút nguyệt san Long Hoa.
Một năm sau khi đặt chân đến Hoa Kỳ, nhận thấy nhu cầu cần có một nơi để truyền bá Phật pháp, năm 1978, Ngài đã khai sơn Chùa Vạn Hạnh tại San Diego, California, và trở thành Lãnh đạo Tinh thần cho Hội Phật giáo Việt Nam tại đây cho đến năm 1984.
Trong suốt thời gian này, Ngài vẫn tiếp tục đảm nhận các Phật sự quan trọng trong Tổng hội Phật giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ. Cụ thể, từ năm 1982 đến 1984, Ngài được suy cử giữ chức vụ Phó Hội chủ kiêm Ủy viên Tổng Vụ Tăng sự.
Năm 1983, Ngài được cung thỉnh làm Đệ tứ Tôn chứng trong Đại giới Đàn Thiện Hòa, được tổ chức tại Phật học viện Quốc tế, North Hills, California.
Tháng 9 năm 1992, tại Đại hội Thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất Hải ngoại tại Hoa Kỳ (diễn ra ở San Jose, California), Ngài được tín nhiệm giữ vai trò Thành viên Hội đồng Giám phẩm, Tổng Vụ trưởng Tổng vụ Văn hóa, và sau đó là Phó Chủ tịch Ngoại vụ Hội đồng Điều hành của Giáo hội.
Khi Giáo hội khởi xướng phong trào vận động cho tự do tôn giáo và phục hoạt Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất trong nước, Ngài được mời tham gia với vai trò Cố vấn Ủy ban Bảo vệ Phật giáo và Nhân quyền Việt Nam tại Hoa Kỳ vào năm 1992.
Cũng trong năm 1992, vào ngày 06 tháng 12, Ngài được tấn phong lên ngôi vị Hòa thượng tại Phật học viện Quốc tế, North Hills, trong phiên họp đầu tiên của năm Hội đồng thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất Hải ngoại.
Khi Hội đồng Lưỡng viện Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất phục hoạt sinh hoạt vào cuối tháng 9 và đầu tháng 10 năm 2003, Ngài được suy cử làm Thành viên Trưởng lão Hội đồng Giáo phẩm Trung ương Viện Tăng thống.
Tháng 9 năm 2008, tại Đại hội Thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất Hoa Kỳ, Ngài được cung thỉnh vào Hội đồng Giáo phẩm và được suy tôn làm Chủ tịch Hội đồng Điều hành cho đến ngày viên tịch.
Bên cạnh đó, Ngài còn đảm nhiệm vai trò Lãnh đạo Tinh thần và Chứng minh Đạo sư cho gần 30 hội Phật giáo cùng hơn 20 ngôi chùa, niệm Phật đường trên khắp 15 tiểu bang tại Hoa Kỳ, trong đó có nhiều cơ sở do chính Ngài sáng lập. Ngài cũng là người khai sơn và trụ trì Chùa Linh Mụ Hải Ngoại.
Đóng Góp Cho Văn Hóa Và Văn Học Phật Giáo
Dù bận rộn với các Phật sự, Hòa thượng Thích Trí Chơn vẫn dành tâm huyết cho công tác văn hóa, văn học. Ngài đã thành lập và cộng tác với nhiều tạp chí Phật giáo trong và ngoài nước, với các ấn phẩm tiêu biểu như:
- Đặc san “Hoá Đạo”, Chùa Tam Bảo, Montreal (Canada)
- Đặc san “Chánh Giác”, Chùa Hoa Nghiêm, Toronto (Canada)
- Đặc san “Phật Học”, Phật học viện Quốc tế, North Hills (California), 1985 – 1988
- Chủ bút tập san “Phật giáo Thống Nhất”, Phật học viện Quốc tế, 1988 – 1992
- Tạp chí “Phật giáo Hải ngoại”, cơ quan ngôn luận của GHPGVNTNHN – HK, 1994 – 2000
- Tạp chí “Đất Lành”, San Diego (California)
- Tập san “Phật Việt”, Chùa Phật Đà, San Diego
- Tạp chí “Hoa Sen”, Chùa Việt Nam, Garden Grove (CA)
- Tạp chí “Nguồn Đạo”, Chùa Giác Hoàng, Washington D.C.
- Đặc san “Chùa Hải Đức”, Jacksonville (Florida)
- Nguyệt san “Phật Học”, Louisville (Kentucky)
- Đặc san “Từ Ân”, Chùa Từ Ân, Louisville (KY)
- Đặc san “Gia Đình Phật tử Thiện Tài”, Chùa An Lạc, High Point (North Carolina)
- Tạp chí “Viên Giác”, Chùa Viên Giác, Hannover (Đức quốc)
- Đặc san “Pháp Bảo”, Chùa Pháp Bảo, Sydney (Úc Đại Lợi)
- Bản tin “Khánh Anh”, Chùa Khánh Anh, Bagneux (Pháp quốc)
- Tạp chí “Phương Trời Cao Rộng”, Midway City (CA)
- Nguyệt báo “Chánh Pháp”, Santa Ana (CA)
- Nguyệt san “Người Đẹp Magazine”, Elmhurst, New York
- Tạp chí “Hồn Việt”, Midway City (CA)
- Nhật báo Việt Báo, Westminster, CA
- Trang Nhà Quảng Đức (từ 1999)
Sáng Tác Và Dịch Thuật
Hòa thượng Thích Trí Chơn là một dịch giả và tác giả tinh tấn, luôn tranh thủ thời gian để hoàn thành công trình của mình. Các tác phẩm và bản dịch của Ngài bao gồm:
- Phật giáo Vấn Đáp (The Buddhist Catechism): Nguyên tác của Henry Steel Olcott. Ấn hành song ngữ Anh-Việt bởi Phật học viện Quốc tế (Hoa Kỳ) năm 1987, tái bản năm 1990, và Nhà xuất bản Phương Đông tái bản tại Sài Gòn tháng 10 năm 2006.
- Phật giáo Hoà Bình Thế giới và Chiến tranh Nguyên tử (Buddhism, World Peace and Nuclear War): Nguyên tác của Ven. Sangharakshita. Do Tổng vụ Văn hóa (GHPGVNTN – HK) xuất bản năm 1990.
- Con Đường Dẫn Đến Chân Hạnh Phúc (The Blueprint of Happiness): Nguyên tác của Ven. Anoma Mahinda. Ấn hành song ngữ Anh-Việt, do Tổng vụ Văn hóa phát hành năm 1991.
- Một Vài Kiến Thức Về Phật giáo (Some Knowledge About Buddhism): Nguyên tác của Dr. C.T. Shen, và “Trách Nhiệm Thuộc về Bạn” (You are Responsible) của Ven. Dr. K. Dhammananda. Ấn hành song ngữ Anh-Việt, do Tổng vụ Văn hóa xuất bản năm 1991.
- Phật giáo Yếu Lược (Buddhism in a Nutshell): Nguyên tác của Ven. Narada Thera. Ấn hành song ngữ Anh-Việt, do Vụ Văn hóa (GHPGVNTNHN – HK) xuất bản năm 1992.
- Những Mẫu Chuyện Tiền Thân Đức Phật (The Stories of Buddha’s Former Births): Nguyên tác của nữ ký giả Ấn Độ Anjali Pal. Ấn hành song ngữ Anh-Việt, do Vụ Văn hóa phát hành năm 1993.
- Cuộc Đời Đức Phật (The Story of Buddha): Nguyên tác của Jonathan Landaw. Ấn hành song ngữ Anh-Việt, do Vụ Văn hóa xuất bản năm 1994. Nhà xuất bản Tôn giáo tái bản tại Sài Gòn năm 2006.
- Những Đóng Góp To Lớn Của Các Học Giả Anh Quốc Cho Nền Phật giáo Âu Mỹ: Do Chùa Phổ Môn, Sioux City (Iowa) ấn hành năm 1996.
- Lòng Thương Yêu Sự Sống (The Love of Life): Nguyên tác của G. B. Talovich. Ấn hành song ngữ Anh-Việt:
- Tập 1: Chùa Lục Hòa, Dorchester (Massachusetts), 2001.
- Tập 2: Chùa Tây Phương, Gainesville (Georgia), 2002.
- Tập 3: Chùa Tịnh Tâm, Nashville (Tennessee), 2005.
Nhà xuất bản Phương Đông tái bản và phát hành tại Sài Gòn vào tháng 8 năm 2006 với tên gọi tiếng Việt “Lòng Thương Yêu Sự Sống”.
Nhằm hỗ trợ các thế hệ Phật tử trẻ tại Hoa Kỳ, đặc biệt là những người không thông thạo tiếng Việt, có thể tiếp cận Phật pháp bằng tiếng Anh, Hòa thượng đã khởi tạo trang mạng toàn cầu www.chualinhmu.com. Trang web này cung cấp các tài liệu và sách báo Phật giáo song ngữ Anh-Việt, phục vụ cộng đồng Phật tử Việt Nam cả trong và ngoài nước.
Những Giây Phút Cuối Đời
Vào những tháng đầu năm 2011, khi sức khỏe suy giảm, Hòa thượng đã ân cần khích lệ Tăng, Ni và Phật tử nỗ lực tu học, đóng góp cho sự phát triển của Phật giáo Việt Nam. Khi biết bệnh tình trở nặng và không còn nhiều hy vọng, Ngài đã từ chối các phương pháp điều trị tốn kém, cho rằng thọ mạng đã sắp mãn. Ngài xin được đưa về Chùa Bát Nhã tĩnh dưỡng.
Trước giờ phút xả báo thân, Ngài vẫn giữ được sự tỉnh táo, minh mẫn và tinh tấn lạ thường, nhận biết rõ ràng mọi người và mọi việc xung quanh. Vào lúc 06 giờ chiều ngày 14 tháng 3 năm 2011 (nhằm ngày mùng 10 tháng 2 năm Tân Mão), trong không khí trang nghiêm với tiếng niệm Phật của chư Tăng, Ni Chùa Bát Nhã và môn đồ pháp quyến, Ngài đã an nhiên xả bỏ báo thân.
Dù biết rằng sự sinh diệt là quy luật tự nhiên, sự ra đi của một bậc cao tăng như Hòa thượng Thích Trí Chơn chắc chắn để lại niềm tiếc thương vô hạn cho Tăng Ni và Phật tử. Với 79 năm hiện diện và hơn nửa thế kỷ cống hiến cho sự nghiệp hoằng pháp độ sinh, Cố Trưởng lão Hòa thượng Thích Trí Chơn đã để lại tấm gương sáng ngời về lòng từ bi, đức độ và sự hy sinh cao cả cho đạo pháp.
Nam Mô Từ Lâm Tế Chánh Tông Tứ Thập Tam Thế, Linh Mụ Hải Ngoại Đường Thượng, Việt Nam Phật Giáo Thống Nhất Giáo Hội Ư Hoa Kỳ, Hội Đồng Điều Hành Chủ Tịch, Húy thượng Tâm hạ Chánh, Hiệu Trí Chơn Trưởng Lão Hòa Thượng Liên Tòa Chứng Giám.
(Văn phòng Thường trực Hội đồng Điều hành GHPGVNTNHK và Môn đồ Pháp quyến của Cố Trưởng lão Hòa thượng Thích Trí Chơn hợp soạn, ngày 16 tháng 3 năm 2011 tại Hoa Kỳ.)
Cuộc đời và sự nghiệp hoằng pháp lợi sinh của Hòa thượng Thích Trí Chơn là một pho sử sống động, mời bạn đọc cùng khám phá thêm những chi tiết sâu sắc về Ngài trong chuyên mục Tiểu sử.
