Từ chốn cố đô Huế thanh bình, nơi dòng sông Hương huyền thoại đã chứng kiến biết bao thăng trầm lịch sử và nuôi dưỡng tâm hồn thi nhân, một vị thiền sư lỗi lạc đã khép lại hành trình phụng sự để tìm về cội nguồn an nhiên. Khám phá Chiasedaophat để hiểu hơn về con đường tu tập và di sản mà Người đã để lại.
Bậc Đại sỹ đã dành cả đời phụng sự, cống hiến không ngừng nghỉ, giờ đây đã “về” và “đến”. Người đã tìm thấy sự thảnh thơi và an nghỉ. “Về” là trở về cội nguồn, như lá rụng về cội, trở về chốn xưa. Chùa Tổ Từ Hiếu, tọa lạc tại vùng đất cố đô Huế ngàn năm văn vật, đã sản sinh ra biết bao bậc kỳ túc của Phật giáo miền Trung Việt Nam. Nơi đây, dòng sông Hương núi Ngự đã nuôi dưỡng tâm hồn của bao thi nhân, mặc khách, và góp phần tạo nên dòng chảy văn chương, âm nhạc trữ tình của quê hương. Một không gian thơ mộng, vừa thoát tục vừa nhập thế, đã hun đúc nên tinh thần Giáo pháp Bất nhị, Vạn hạnh dung thông, giúp Phật giáo Việt Nam trường tồn bất diệt. Sự trường tồn ấy được thể hiện qua tiếng chuông, tiếng mõ không ngừng vang vọng, lời kinh tiếng kệ như thoi đưa, và tiếng chuông đại hùng, trống bát nhã luôn rền vang, vượt thoát qua mọi thịnh suy của thế gian. Dù đời có thăng trầm, những người con Phật nơi xứ Huế vẫn âm thầm giữ gìn hương vị quê nhà, thực hành công phu bái sám hai thời mỗi ngày. Chính sự tu tập giản dị ấy đã nuôi dưỡng những bậc Thiền gia lỗi lạc, tạo dựng nên sự nghiệp xuất thế vang danh khắp năm châu. Dù có được xem là “công danh sự nghiệp” lẫy lừng, họ vẫn không quên cội nguồn, tông phong thầy tổ, lối cũ đường về, và luôn kính trọng bậc sinh thành. Dù đi khắp nơi hoằng hóa, tùy duyên mà đến rồi đi, đến cuối đời, họ vẫn quay về với lòng đất mẹ quê hương. Tình cảm gia tộc, ơn nghĩa quê hương đã hun đúc nên những người con đất Việt không bao giờ quên. Thiền sư Thích Nhất Hạnh là một người con như thế.
Giờ đây, Thiền sư “đã đến”. Từ những bước chân đã in dấu trên vạn nẻo đường đất nước, giờ đây Ngài đã “đến” bờ bên kia, đáo bỉ ngạn, nơi tĩnh lặng và bình an. Bình an như chính những bước chân thảnh thơi mà Ngài hằng giảng dạy trong các đạo tràng tu học cho mọi thế hệ. Thảnh thơi như từng hơi thở vào ra an nhiên trong thiền tập.
Từ sự bình an của từng bước chân, sự thảnh thơi của từng hơi thở, một bậc Xuất Trần Thượng Sỹ đã hình thành trong đời ngũ trược này, trở thành:
Bậc Thầy của nhiều thế hệ
Thiền sư đã truyền dạy cho nhiều thế hệ người từ Phương Đông. Ngài từng là Giám học Phật học đường Nam Việt, đồng sáng lập Viện Cao đẳng Phật học Sài Gòn (tiền thân của Viện Đại học Vạn Hạnh), chủ bút tuần san Hải Triều Âm, và thành lập Trường Thanh niên Phụng sự xã hội, Nhà xuất bản Lá Bối. Đến với Phương Tây, Ngài đã thành lập Đạo tràng Mai Thôn tại Pháp cùng nhiều tu viện khác tại Mỹ, Anh, Đức, Úc, Canada… thu hút đông đảo thiền sinh cả người Việt và người nước ngoài tham gia tu tập và phát nguyện xuất gia, trở thành những vị Thầy làm lợi Đạo ích đời.
Bậc đạo sỹ khéo ứng hóa thân
Thiền sư đã phương tiện chuyển hóa lời Phật dạy, đưa giáo lý vào lòng người một cách sâu sắc và nhiệm màu. Ngài giảng dạy pháp môn thiền chánh niệm, tỉnh giác, ứng dụng cho nhiều căn cơ, với các tác phẩm tiêu biểu như “Theo Gót Chân Bụt”, “Đường Xưa Mây Trắng”, “Thiền Tập Cho Người Bận Rộn”, “Trái Tim Của Bụt”.
Nhà văn hóa lớn
Cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21, Thiền sư đã để lại khoảng 120 tác phẩm thuộc nhiều thể loại, bao gồm “Đạo Bụt Nguyên Chất”, “Sám Pháp Địa Xúc”, “Nẻo Vào Thiền Học”, “Nói Với Tuổi Hai Mươi”, “Cửa Tùng Đôi Cánh Gài”. Nhiều tác phẩm đã được dịch ra hàng chục thứ tiếng và lưu hành rộng rãi trên thế giới, trong các lĩnh vực học thuật, tôn giáo và xã hội.
Nhà văn Trác Việt, Kiệt Xuất
Thiền sư đã sử dụng ngôn ngữ văn chương một cách tài tình, đa dạng và ý vị, chuyển tải những tư tưởng sâu sắc của đạo học và thế học. Các tác phẩm như “Thả Một Bè Lau”, “Kết Một Tràng Hoa”, “Sen Nở Trời Phương Ngoại”, “Đi Như Một Dòng Sông” là minh chứng cho tài năng này.
Nhà thơ Đạo và Quê Hương
Trong thơ ca, Thiền sư đã khắc họa một cách trong sáng tâm hồn đạo pháp và tình yêu quê hương qua các tác phẩm như “Bông Hồng Cài Áo”, “Bướm Bay Vườn Cải Hoa Vàng”. Những đoản văn này mang đậm hồn thơ, chất thơ, với màu sắc mượt mà của quê hương.
Nhà cách mạng bất bạo động
Với triết lý từ bi của đạo Phật, lấy tình thương xóa hận thù, Thiền sư đã nỗ lực đấu tranh cho hòa bình và tự do. Ngài đồng hành cùng các nhà hoạt động nhân quyền và chính khách phương Tây, cất lên tiếng nói công lý, nhân bản, góp phần xây dựng một cuộc sống an lành, hạnh phúc cho con người trên toàn thế giới, đặc biệt là những quốc gia đang trong cảnh chiến tranh.
Nhà bảo vệ môi sinh
Thiền sư đã tha thiết kêu gọi con người hãy chung tay bảo vệ màu xanh của trái đất, vì đây là môi trường sống của vạn vật, từ hữu tình đến vô tình. Ngài nhấn mạnh rằng đất mẹ nuôi dưỡng sự sống cho cây cỏ, hoa lá, sỏi đá, mây trời, gió êm và nắng ấm, và kêu gọi mọi người đừng tàn phá nó.
Ngoài ra, Ngài còn là một nhà giáo dục vĩ đại, một nhà tâm linh lớn, để lại di sản quý báu cho muôn đời sau.
Sở hữu những phẩm chất đa dạng và phong phú như vậy không hề dễ dàng. Điều này đòi hỏi những bước chân thảnh thơi, hơi thở nhẹ nhàng và sâu lắng trong từng khoảnh khắc hiện tại, cùng với sự vững chãi và nụ cười an lạc. Đạo Phật giản dị nhưng chân thật, mang đến sự tỉnh giác trong từng bước đi, từng hơi thở. Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã thực hành pháp môn này cho bản thân và chia sẻ với mọi người, để rồi Ngài đạt được tất cả từ những điều giản dị nhất. Chính sự chánh niệm và tỉnh giác đã giúp Ngài “đã về” và “đã đến” một cách thong dong.
Mây trời vẫn bay thong dong trên bầu trời Từ Hiếu. Khung cảnh chùa chiền tĩnh mịch, thâm u. Tuần lễ tang lễ cũng là dịp để tứ chúng đệ tử Phật và các Tăng Ni đệ tử của Sư Ông từ khắp nơi trên thế giới trở về Tổ đình Từ Hiếu để tỏ lòng thành kính, tri ân. Sự hiện diện của môn đồ pháp phái Đạo tràng Mai Thôn đã làm rực sáng một góc trời quê hương.
Ngày 22 tháng 01 năm 2022
Chùa Phật Đà San Diego, CA
Hậu học
Thích Nguyên Siêu
Hành trình “Đã về” và “Đã tới” của Thiền sư Thích Nhất Hạnh là một minh chứng sống động cho sự viên mãn trong tu tập và cống hiến. Để hiểu sâu hơn về cuộc đời và sự nghiệp phi thường này, mời quý độc giả cùng khám phá thêm trong chuyên mục Tiểu sử.
